Een kleine ondernemermet 3.000 en het aantal banen met 8.000. Ook de werkloosheid nam af: met 17.000 tot 396.000 mensen. Volgens de voorlopige cijfers zijn er 95 vacatures per 100 werklozenaf: met 17.000 tot 396.000 mensen. Volgens de voorlopige cijfers zijn er 95 vacatures per 100 werklozen. Dat ligt ver onder de 142 in het tweede kwartaal van 2022, maar van een ontspannen wervingsmarkt is nog geen sprake.
De nieuwste CBS-cijfers, gepubliceerd op 30 juli, maken duidelijk waarom die keuze niet zo eenvoudig is. In het tweede kwartaal van 2026 daalde het aantal vacaturesmet 3.000 en het aantal banen met 8.000. Ook de werkloosheid namaf: met 17.000 tot 396.000 mensen. Volgens de voorlopige cijfers zijn er 95 vacatures per 100 werklozen. Dat ligt ver onder de 142 in het tweede kwartaal van 2022, maar van een ontspannen wervingsmarkt is nog geen sprake.
Afkoeling is geen beschikbaarheid
Een lager werkloosheidscijfer kan klinken als economische kracht. Voor een werkgever die het rooster voor dinsdag moet rondkrijgen, kan het betekenen dat er juist minder geschikte mensen zijn. Het CBS registreerde in het tweede kwartaal een werkloosheidspercentage van 3,9 procent. Uit de publicatie over juni bleek ook dat een deel van de mensen die stopten met werken de arbeidsmarkt verliet , in plaats van zich direct als werkzoekende beschikbaar te stellen.
Dat onderscheid doet er in de dagelijkse bedrijfsvoering toe. Een landelijk werkloosheidscijfer zegt weinig over de vraag of er in de buurt een ervaren monteur, zorgmedewerker, kok of boekhouder beschikbaar is die de aangeboden uren wil werken en het salaris accepteert. Meer dan de helft van de openstaande vacatures stond nog altijd in de handel, zorg en zakelijke dienstverlening. De bouw had de hoogste vacaturegraad: 73 vacatures per 1.000 banen van werknemers.
De arbeidsmarkt is minder oververhit, maar niet veel overzichtelijker geworden. Werkgevers hebben misschien minder last van de hectische concurrentie van 2022, maar moeten nog steeds met een overtuigend aanbod komen. Tegelijk maakt een afzwakkende vraag een vaste aanstelling moeilijker te rechtvaardigen. Beide partijen kunnen aan dezelfde tafel blijven aarzelen.
De marge per uur verdient aandacht
De beslissing over personeel gaat bovendien niet alleen over het salaris. Het CBS meldde dat de contractuele loonkosten per uur voor werkgevers in juni 2026 4,1 procent hoger lagen dan een jaar eerder. De contractueel overeengekomen lonen per uur, inclusief bijzondere beloningen, stegen met 4,2 procent. Deze brede indexcijfers wijzen op druk die verder reikt dan het bedrag op de loonstrook.
Neem een dienstverlenend bedrijf met tien werknemers dat afgelopen winter de jaarcontracten heeft geprijsd. Klanten verwachten dezelfde responstijden, terwijl lonen, vervanging tijdens vakanties en wervingskosten oplopen. Eén vacature blijft onvervuld. De eigenaar vangt de gaten in de bezetting zelf op en betaalt af en toe overwerk. De omzet lijkt stabiel. De marge op elk gewerkt uur loopt ondertussen stilletjes terug.
Daar moeten personeelszaken en financiën hetzelfde gesprek voeren. Het relevante getal is niet simpelweg het aantal werknemers, maar de totale arbeidskosten die horen bij het verkochte werk. Managementtijd, vervanging bij afwezigheid, uitzendkosten, overwerk en vertraging door onvoldoende capaciteit horen allemaal in de berekening. Een druk bedrijf kan financieel toch steeds minder ruimte overhouden als de klantprijzen nog zijn gebaseerd op de personeelsbezetting van vorig jaar.
Flexibele inzet krijgt een andere vorm
De cijfers over het tweede kwartaal laten ook 13.000 minder banen bij uitzendbureaus zien. Bijna 1,5 miljoen mensen hadden zelfstandig ondernemerschap als belangrijkste werkkring, 13.000 minder dan in het vorige kwartaal. Die daling kwam volledig voor rekening van zzp'ers. Hun aantal is inmiddels zes kwartalen op rij afgenomen en lag 131.000 lager dan in het vierde kwartaal van 2024.
Die bewegingen veranderen het speelveld voor kleine bedrijven. Uitzendkrachten en zzp'ers hielpen ondernemingen lange tijd om onzekere vraag op te vangen. Beide routes staan nu onder druk. Een ondernemer zal daardoor steeds vaker moeten kiezen tussen personeel aannemen, het werk anders organiseren, minder produceren of langere levertijden accepteren.
De vraag naar naleving van de regels zit midden in die keuze. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volgens de normale regels op arbeidsrelaties. In 2026 begint een controle doorgaans met een bedrijfsbezoek. Correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen blijven mogelijk, al beperkt de gedeeltelijke zachte landing dit jaar het algemene gebruik van verzuimboetes.
Een overeenkomst van opdracht en een maandelijkse factuur bepalen de arbeidsrelatie niet zelfstandig. Gezag, de manier waarop het werk wordt uitgevoerd, de inbedding in de organisatie, het commerciële risico en het feitelijke ondernemerschap tellen allemaal mee. Wie vaste uren draait, tot de kern van de organisatie behoort en wordt aangestuurd als werknemer, moet kunnen uitleggen waarom de gekozen constructie past bij de dagelijkse werkelijkheid.
Eén personeelsbestand, één bedrijfsbeeld
Morgenochtend zou ik drie overzichten naast elkaar leggen: het werk dat aan klanten is beloofd, de mensen die daadwerkelijk beschikbaar zijn en de actuele kosten van elk geleverd uur. Veel personeelsproblemen worden zichtbaar zodra die drie elkaar raken. Een vacature kan overbodig blijken. Een terugkerende rol van een opdrachtnemer kan structureel zijn. Een klant die winstgevend lijkt, kan afhankelijk zijn van onbetaalde uren van de ondernemer.
Zo'n analyse kan ook stillere risico's aan het licht brengen. Overwerk kan vaste prik zijn geworden. Eén werknemer kan kennis bezitten waar niemand anders over beschikt. Een uitzendkracht kan al negen maanden hetzelfde zogenaamd tijdelijke gat vullen. Deze feiten schrijven niet automatisch één juridische of personele oplossing voor. Ze vragen wel om een eerlijk besluit van de leiding.
Voor de werkgever die aan de najaarstafel de planning maakt, kan wachten nog steeds verstandig zijn. Geef dat wachten dan een prijs, een einddatum en een duidelijk gevolg voor klanten en personeel. Ook een aanstelling moet op volledige kosten worden beoordeeld, niet alleen op het bruto maandsalaris dat in een spreadsheet staat.
De Nederlandse arbeidsmarkt is afgekoeld, maar personeel blijft schaars op de plekken waar veel kleine bedrijven het nodig hebben. Vertrouwde flexibele oplossingen worden smaller, terwijl de loonkosten blijven stijgen. De kalme reactie is niet om tegen elke prijs sneller mensen aan te nemen. Het is om een personeelsmodel te kiezen dat past bij het werk, de marge en de werkelijke relatie met iedereen die het uitvoert.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan voor publicatie.
Bronnen
- Werkloosheid gedaald in tweede kwartaal 2026 | CBS
- CBS - Latest monthly labour signal
- CBS - Contractual wage and employer-cost pressure
- Belastingdienst - Classification risk and the 2026 enforcement position
- Rijksoverheid - Policy direction for zzp and low-paid independent work
- UWV - Near-term vacancy and sector outlook
- Belastingdienst
- Belastingdienst
