Om 7.30 uur opent een kleine aannemer het orderboek naast een onbetaalde factuur. In mei is één ervaren medewerker vertrokken. Een andere medewerker houdt twee locaties draaiende. De vacature heeft veel reacties opgeleverd, maar weinig geschikte kandidaten. De eigenaar kan het volgende project aannemen, maar alleen als het team het kan uitvoeren zonder structureel overwerk.
Dalende werkloosheid klinkt bemoedigend. Op kantoor ligt de praktische vraag echter anders: kan het bedrijf de volgende opdracht uitvoeren met betrouwbare uren, de juiste vaardigheden en voldoende financiële ruimte om de salarissen voor te schieten?
Het CBS meldde in juni 2026 393.000 werklozen, gelijk aan 3,8 procent van de beroepsbevolking. In de drie voorafgaande maanden daalde de werkloosheid gemiddeld met 5.000 mensen per maand. Ook het aantal mensen met betaald werk nam af, met 6.000 per maand, terwijl het aantal mensen buiten de beroepsbevolking met 8.000 per maand toenam.
De Nederlandse arbeidsmarkt koelt af. Geschikte arbeidskrachten zijn daarmee niet plotseling ruim beschikbaar.
Fewer unemployed, fewer working
Tot de werklozen behoren mensen die actief werk zoeken en beschikbaar zijn om te beginnen. De bredere stromen op de arbeidsmarkt geven werkgevers een bruikbaarder beeld. In drie maanden vonden 149.000 werklozen werk. Nog eens 100.000 mensen stopten met zoeken of verlieten de beroepsbevolking. Tegelijkertijd raakten 123.000 werkenden hun baan kwijt en kwamen 112.000 mensen op de arbeidsmarkt op zoek naar werk.
Dit is een rustigere markt, geen gemakkelijke markt. Sommige werkgevers krijgen mogelijk meer reacties of hebben voor bepaalde functies minder te maken met hectische concurrentie. Anderen blijven moeite houden met locatie, werktijden, vakkennis, fysieke eisen of salarisverwachtingen.
Een landelijk cijfer kan een restaurant niet vertellen of het de zaterdagavond bezet krijgt. Evenmin zegt het een technisch bedrijf of het een ervaren monteur kan vinden. Die beslissingen blijven lokaal, functiegebonden en afhankelijk van de uren waarop klanten het werk uitgevoerd willen hebben.
Het CBS telde aan het einde van het eerste kwartaal 378.000 openstaande vacatures, gelijk aan 91 vacatures per 100 werklozen. Het aantal vacatures is sinds het derde kwartaal van 2022 in vrijwel elk kwartaal gedaald. De bouw had nog altijd de hoogste vacaturegraad, met 74 vacatures per 1.000 werknemersbanen. De zorg, handel en zakelijke dienstverlening waren samen goed voor meer dan de helft van alle vacatures.
Headcount hides the real shortage
Voor een klein bedrijf is capaciteit zelden hetzelfde als het aantal medewerkers. De relevante maatstaf is betrouwbare tijd voor klantwerk, begeleiding, planning, administratie en herstel wanneer er iets misgaat.
Eén afwezige collega kan een groot deel van de productieve tijd van een team wegnemen. Het CBS registreerde in het eerste kwartaal van 2026 een ziekteverzuim van 2,8 procent bij bedrijven met minder dan tien werknemers, tegenover 2,6 procent een jaar eerder. Dat percentage lijkt misschien bescheiden. In een team van zes is langdurige afwezigheid dat allerminst.
Werving brengt bovendien eigen kosten mee. Een nieuwe medewerker brengt salaris, vakantiegeld, werkgeverslasten, opleiding en managementtijd met zich mee voordat die volledig productief is. Een overhaaste aanstelling kan meer kosten dan een functie nog een maand openlaten. Laat u de vacature te lang openstaan, dan kan de eigenaar het werk zelf blijven dragen terwijl facturen onbetaald blijven.
De aannemer van vanochtend heeft een preciezere vraag nodig. Ontbreekt het bedrijf een persoon, of een specifieke vaardigheid op specifieke uren? Kan het werk anders worden gepland? Zijn de prijzen hoog genoeg om een extra medewerker te dragen? Betalen klanten snel genoeg om de salarissen te dekken terwijl die medewerker de functie leert?
De antwoorden staan in het rooster, het orderboek en de debiteurenadministratie, niet in het werkloosheidspercentage.
Cooling does not mean cheaper
Makkelijker werven voor sommige functies betekent niet dat de arbeidskosten dalen. Uit de meest recente CBS-cijfers die in juli beschikbaar waren, bleek dat de contractlonen per uur, inclusief bijzondere beloningen, in juni 4,2 procent hoger lagen dan een jaar eerder. De contractuele arbeidskosten waren 4,1 procent hoger.
Die cijfers komen niet overeen met elke loonadministratie. Ze maken wel duidelijk waarom wachten op een minder krappe arbeidsmarkt geen kostenstrategie is. Werkgevers krijgen mogelijk meer ruimte om zorgvuldiger te selecteren, maar lonen, inwerken, vervanging bij ziekte en begeleiding moeten nog altijd passen binnen de marge op het werk.
Een eenvoudige capaciteitsanalyse is hier op zijn plaats. Vergelijk betaalde uren met de uren die daadwerkelijk omzet opleveren of ondersteunen. Neem overwerk, uitzendkrachten, herhaalde werving en onbetaalde tijd van de eigenaar mee. Voeg vervolgens het tijdsverschil toe tussen het afronden van het werk en het innen van de factuur.
Een druk bedrijf kan nog altijd onvoldoende geld hebben om het personeel comfortabel te financieren. Het meest directe risico is werk aannemen tegen de prijs van gisteren, terwijl het wordt uitgevoerd tegen de arbeidskosten van vandaag.
The contractor question has changed
Ook de flexibele capaciteit verandert. Het CBS meldde dat het aantal zzp’ers in 2025 met 62.000 is gedaald. In het eerste kwartaal van 2026 nam het aantal banen en gewerkte uren van zelfstandigen opnieuw af, terwijl het aantal werknemers met een flexibel dienstverband toenam.
Voor bedrijven die al lange tijd opdrachtnemers inzetten om personeelstekorten op te vangen, kan dit de beschikbare groep verkleinen. Het kan er ook toe leiden dat meer werk naar de loonlijst, planning en directe aansturing verschuift. Daardoor wordt de feitelijke invulling van iedere werkrelatie belangrijker.
De Belastingdienst hervatte op 1 januari 2025 de normale handhaving van de regels rond arbeidsrelaties. Vanaf 1 januari 2026 kunnen vergrijpboetes worden opgelegd wanneer door opzet of grove schuld te weinig loonheffingen zijn afgedragen. De kwalificatie hangt af van de volledige werkrelatie, waaronder de manier waarop die in de dagelijkse praktijk functioneert.
Een nuttige beoordeling kijkt naar wie de werktijden vaststelt, het werk aanstuurt, de gereedschappen ter beschikking stelt, het commerciële risico draagt en bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd. Als de dagelijkse praktijk overeenkomt met die van een werknemer, verdienen de gevolgen voor loonheffingen, belastingen en continuïteit een professionele beoordeling.
Terug op het kantoor van de aannemer gaat de beslissing niet langer simpelweg over de vraag of de vacature opnieuw moet worden geplaatst. Het gaat erom of het volgende project een stabiele functie kan dragen, of het huidige team ruimte heeft om iemand op te leiden en of de liquiditeitsprognose de eerste maanden kan overbruggen.
De Nederlandse arbeidsmarkt is wat minder oververhit. Dat geeft kleine werkgevers ruimte om zorgvuldiger na te denken. Het belangrijkste cijfer morgenochtend blijft hetzelfde: hoeveel betrouwbare, betaalbare uren kan het bedrijf werkelijk leveren?
Want to check whether your staffing plan fits your margin and cash forecast? We can review the numbers with you
The data, sourcing, and analysis behind this article were conducted by Paolo Maria Pavan. AI was not used to identify sources, build the factual basis, or produce the analytical judgment contained here. AI was used only as a drafting aid. The final English text was personally reviewed, edited, and approved by Paolo Maria Pavan before publication.
References
- Werkloosheid in juni gedaald | CBS
- CBS - Vacancies and the easing, not disappearance, of labour-market tightness
- CBS and Belastingdienst - Zzp contraction and worker-classification enforcement
- CBS - Wage pressure and contractual labour costs
- CBS - Absence as an effective-capacity constraint
- CBS - Business failures and the cash-flow backdrop
- CBS
- Belastingdienst
