Een mkb-ondernemer vangt al drie maanden het vertrek op van iemand in de operatie. Klanttelefoontjes onderbreken de ochtend. Offertes blijven tot de avond liggen. Bestaande medewerkers pakken werk op dat nooit voor hen bedoeld was. Iemand aannemen voelt noodzakelijk, maar het orderboek is minder zeker dan in januari.
De jongste cijfers van CBS over de arbeidsmarkt vangen die spanning goed. Eind het tweede kwartaal van 2026 telde Nederland 375.000 openstaande vacatures, 3.000 minder dan een kwartaal eerder. Ook het aantal banen daalde, met 8.000. Toch nam de werkloosheid af tot 396.000 mensen, waardoor er 95 vacatures waren per 100 werklozen.
De markt is aanzienlijk afgekoeld sinds de piek van 142 vacatures per 100 werklozen in 2022. Maar voor werkgeversis het nog geen gemakkelijke markt geworden. market for employers.
Afkoeling is geen overvloed
A national vacancy figure says little about whether a particular business can find a qualified technician, experienced care worker or reliable site supervisor within travelling distance. UWV classified 87 of 93 occupational groups as tight or very tight in the first quarter of 2026. Technical work and health and welfare remained among the areas with serious shortages.
Daarom zou ik twee voor de hand liggende conclusies vermijden. De eerste: werven is ineens eenvoudig geworden. De tweede: elke vacature moet openblijven totdat het ondernemersvertrouwen aantrekt.
Beide conclusies gaan voorbij aan de functie zelf.
Het CBS telde 70.500 vacatures in de handel, 68.500 in de zorg en 61.200 in de zakelijke dienstverlening. De bouw kende nog altijd de hoogste vacaturegraad, met 73 vacatures per 1.000 banen van werknemers. Een werkgever die vakmensen voor de bouw zoekt, zit in een andere arbeidsmarkt dan een werkgever die een administratief profiel zoekt dat ruimer beschikbaar is.
De nuttige vraag is dan ook niet of de Nederlandse arbeidsmarkt krap is. De vraag is waar het bedrijf zelf krap zit. Gaat werk verloren omdat niemand het kan uitvoeren? Wachten klanten? Vult de eigenaar een echte functie op, of maskeert hij een gebrekkige planning en te veel klanten met een lage marge?
Een salaris vraagt meer dan een drukke maand
Een vaste werknemer doet meer met de onderneming dan alleen het aantal medewerkers verhogen. Er komen loon, vakantiegeld, pensioenlasten waar die van toepassing zijn, salarisadministratie, het risico van ziekte, inwerken en begeleiding bij. Bovendien moet de functie ook productief blijven wanneer de vraag afneemt.
Dat is relevant, want werkgevers begonnen het tweede kwartaal voorzichtig. Het CBS mat aan het begin van het kwartaal een ondernemersvertrouwen van min 14,8, het laagste niveau sinds eind 2022. Ruim 30 procent van de bedrijven noemde personeelstekort nog altijd als belemmering, terwijl de gerapporteerde winstgevendheid per saldo was verslechterd.
Ik lees daarin geen oproep tot een algemene personeelsstop, maar tot selectief aannemen. Een bedrijf kan met een reëel personeelstekort kampen en toch onvoldoende marge hebben voor een extra arbeidscontract. Omgekeerd kan het openhouden van een cruciale vacature leiden tot overwerk, vertraagde levering, later factureren en vertrek van medewerkers. Die kosten staan zelden overzichtelijk in de personeelsbegroting.
De ondernemer die de operationele functie opvangt, moet daarom beide kanten berekenen. Welke omzet wordt uitgesteld of misgelopen? Hoeveel tijd verdwijnt bij het management aan dagelijkse afstemming? Kan terugkerend werk met een toereikende prijs de volledige loonkosten dragen tijdens een rustiger kwartaal? Als het antwoord afhangt van de verlenging door één grote klant, is extra voorzichtigheid geboden.
De flexibele route is minder vanzelfsprekend
Kleine werkgevers reageren op onzekerheid vaak met uitzendkrachten of zelfstandige professionals. De nieuwste cijfers maken het de moeite waard die route opnieuw te bekijken. Het aantal banen bij uitzendbureaus daalde in het tweede kwartaal met 13.000, de grootste sectorale daling die het CBS meldde. Ook het aantal mensen met zelfstandig ondernemerschap als belangrijkste werkkring nam met 13.000 af, volledig door een daling van het aantal zzp’ers.
Het CBS registreert inmiddels zes kwartalen op rij een daling van het aantal zzp’ers. In vergelijking met het vierde kwartaal van 2024 waren het er 131.000 minder. Dat betekent niet dat externe deskundigheid is verdwenen. Wel dat flexibele capaciteit niet moet worden gezien als een onbeperkte wachtkamer naast een vast dienstverband.
Ook de contractvorm moet aansluiten bij de dagelijkse werkelijkheid. Sinds 1 januari 2025 wordt de arbeidsrelatie weer normaal gehandhaafd. Als een vermeende zzp-opdracht in de praktijk een dienstbetrekking is, kunnen gevolgen ontstaan voor loonheffingen, arbeidsrecht en pensioen. De praktische maatstaf is eenvoudig: de overeenkomst, de aansturing, het werkpatroon, de commerciële zelfstandigheid en de feitelijke uitvoering moeten hetzelfde verhaal vertellen.
Flexibiliteit blijft nuttig bij een echte externe opdracht. Zij overtuigt minder wanneer een opdrachtnemer een vaste plek in het rooster inneemt, onder de gebruikelijke leiding werkt en nauwelijks commerciële zelfstandigheid heeft.
Kijk eerst binnen het bestaande team
Eén cijfer verdient bij kleinere werkgevers meer aandacht. Het CBS telde in het tweede kwartaal 568.000 deeltijdwerkers die meer uren wilden werken en daar direct beschikbaar voor waren. Dat is geen kant-en-klaar antwoord op iedere vacature. Vaardigheden, roosters, locatie en persoonlijke omstandigheden blijven bepalend.
Toch moet een werkgever die buiten de deur zoekt op zijn minst weten welke capaciteit al in huis is. Een betrouwbare parttimer wil misschien een extra dienst draaien, een bredere rol vervullen of een opleiding volgen waarmee meer uren inzetbaar worden. Dat gesprek kan sneller en minder risicovol zijn dan iemand onbekends aannemen. Het kan bovendien de binding met het bedrijf versterken.
Voor onze overwerkte ondernemer kan de uitkomst nog altijd een nieuwe werknemer zijn. Maar ook extra uren voor twee bestaande medewerkers, betere prijzen voor veeleisende klanten of een tijdelijke specialist voor een duidelijk omschreven project zijn denkbaar. De juiste keuze hangt ervan af of de druk terugkerend én winstgevend is.
De Nederlandse arbeidsmarkt is niet meer zo overspannen als in 2022. Dat is welkom. Maar rustigere krantenkoppen maken schaarste niet ongedaan, en schaarste maakt een zwakke onderbouwing voor een aanname niet ineens deugdelijk. Een verstandig besluit begint bij het werk, de marge en de mensen die de druk nu al dragen. Pas daarna komt een extra salaris aan tafel.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan voor publicatie.
Bronnen
- Werkloosheid gedaald in tweede kwartaal 2026 | CBS
- UWV - Occupational mismatch behind the national figures
- CBS - Employer caution, demand uncertainty and staffing intentions
- Rijksoverheid - Employment-status risk in zzp arrangements
- UWV - Sector and regional divergence in the next hiring cycle
- UWV - Recent unemployment-benefit movements by sector
- Belastingdienst
- Rijksoverheid
