Op vrijdagmiddag bekijkt een kleine zorgaanbieder het rooster voor maandag. Een vertrouwde zzp’er kan de avonddienst overnemen, maar alleen als de opdracht zelfstandig blijft. De manager wil minder gedoe met de Wet DBA. De cliënten hebben nog altijd hulp nodig bij wassen, medicatie en eten — en liefst een bekend gezicht.
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid onder de Wet DBA. Daarmee reikt de kwestie verder dan de zorg. Voor een kleine werkgever vertelt de factuur niet langer het hele verhaal. De werkrelatie, het rooster, de gezagsverhouding, het tarief en de administratie moeten hetzelfde beeld geven.
Het contract is niet de hele relatie
Dutch law starts with a plain test, even if the consequences are not plain. Civil Code article 7:610 describes an employment contract through work, wages, service under another party, and time. Article 7:610a adds a legal presumption when someone works weekly for three consecutive months, or at least 20 hours per month, for payment.
The Supreme Court’s Deliveroo judgment, ECLI:NL:HR:2023:443, made the practical point sharper. Employment status depends on all circumstances of the working relationship. The label on the contract is not decisive. Belastingdienst guidance follows the same line: facts and practice carry weight.
Daar lopen veel kleine bedrijven tegen hun grenzen aan. Ze hebben een ondertekende zzp-overeenkomst, facturen en misschien een modelovereenkomst. De dagelijkse praktijk kan iets anders laten zien. De persoon werkt op vaste tijden, volgt interne instructies, gebruikt bedrijfsmiddelen, staat op hetzelfde rooster als werknemers en vult week na week hetzelfde terugkerende gat.
De Belastingdienst zegt dat bestaande modelovereenkomsten voor de Wet DBA tot en met 31 december 2029 kunnen worden gebruikt. Dat helpt alleen als partijen ook werkelijk werken zoals beschreven. Papier redt geen relatie die elke ochtend op een dienstverband lijkt.
Het rooster vertelt de waarheid
De zorg houdt genadeloos een spiegel voor: daar wordt zichtbaar wat er gebeurt wanneer juridische voorzichtigheid botst met menselijke beschikbaarheid. Het CBS meldde in het eerste kwartaal van 2026 een ziekteverzuim van 8,2 procent in de sector gezondheids- en welzijnszorg, het hoogste percentage van alle sectoren. Onder zulke druk worden personeelskeuzes gemaakt.
Een oprichter kan een contract sneller aanpassen dan een rooster. Als een zzp’er te horen krijgt dat de opdracht een dienstverband moet worden, kan diegene akkoord gaan. Maar de zzp’er kan ook weigeren, minder uren gaan werken, het tarief verhogen of elders aan de slag gaan. De Rijksoverheid heeft signalen genoemd dat sommige opdrachtgevers na de hervatting van de handhaving minder zzp-opdrachten verstrekten, uit voorzichtigheid en onzekerheid.
Terug naar de manager van vrijdag. Als de avonddienst niet langer als zzp-opdracht kan worden ingevuld en geen werknemer beschikbaar is, zorgt de juridisch keurige correctie voor een operationeel gat. In de zorg raakt dat mensen rechtstreeks. In de logistiek raakt het leveringsbeloften. In een ontwerpstudio raakt het deadlines. In een reparatiewerkplaats raakt het klanten die aan de deur wachten.
De praktische conclusie is eenvoudig. De Wet DBA is niet alleen een fiscaal risico. De belastingcorrectie kan later komen; HR, klanten en liquiditeit voelen vaak als eerste de klap.
Papier is niet de relatie
De feiten op de werkvloer wegen zwaarder dan het etiket op de factuur. Een praktische beoordeling begint bij de rol, uren, duur, het tarief, de locatie, bedrijfsmiddelen, aansturing, de vrijheid om werk te weigeren, vervanging en de plaats van het werk binnen de onderneming.
Een zuiver antwoord dient zich vaak snel aan. Voert de persoon een zelfstandige opdracht uit, of vult diegene structurele capaciteit in? Kan de werker zonder merkbare druk opdrachten weigeren? Kan het bedrijf die persoon vervangen zonder dat de dienstverlening instort? Behandelt de onderneming de persoon als onderdeel van het team, met dezelfde routines en dezelfde dagelijkse aansturing?
Ook over geld moet eerlijkheid bestaan. Een factuurtarief is niet hetzelfde als de loonkosten. Bij loon komen de loonadministratie, vakantiegeld, het risico van ziekte, werkgeverslasten en — waar relevant — pensioen- of cao-vraagstukken. Het verlies van een opdrachtnemer kan bovendien omzet, klantvertrouwen, wervingstijd, overwerk en managementaandacht kosten.
Daarom bestaat een bruikbaar dossier niet alleen uit het contract. Het gaat om het hele bedrijfsbeeld. Loonadministratie, bedrijfsvoering, financiën en de ondernemer kunnen niet allemaal hun eigen versie van de werkelijkheid hanteren.
Als het rooster iemand als personeelslid behandelt, moet het contract niet doen alsof die persoon een externe leverancier van een afgerond resultaat is. De DBA-beoordeling is niet klaar zodra het papier is aangepast. Ze is klaar wanneer het bedrijf weet wie het werk doet, tegen welke kosten, met welk bewijs en met welke terugvaloptie.
Twee klokken, één bedrijf
De beleidsroute is nog altijd in beweging. Op 6 maart 2026 schrapte het kabinet het verduidelijkende deel van het wetsvoorstel VBAR. Het gaat wel door met een rechtsvermoeden van een dienstverband bij een uurtarief tot €38, met 1 januari 2026 als peildatum. Per 1 juli 2026 was dat rechtsvermoeden op basis van het tarief nog niet in werking getreden.
Een kleine werkgever leeft dus met twee klokken. De ene is de beleidsklok: wetsvoorstellen, brieven en inwerkingtredingsdata bewegen door Den Haag. De andere is de bedrijfs klok: klanten verwachten morgen werk en werknemers verwachten een eerlijk en werkbaar plan.
Die klokken lopen zelden gelijk. Wachten op volmaakte juridische eenvoud is geen personeelsstrategie. Alles halsoverkop omzetten evenmin. Een ondernemer die elke zzp-opdracht van de ene op de andere dag omzet, kan flexibiliteit, marge en mensen verliezen. Wie niets verandert, kan een relatie in stand houden die niet langer past bij het handhavingsklimaat.
De betere vraag is kleiner en nuttiger: welk werk is echt zelfstandig, en welk werk is structurele capaciteit in een andere vorm?
Wat een kleine werkgever zelf kan doen
Een bruikbare beoordeling begint bij het werk, niet bij de titel op de factuur. Elke zzp-relatie kent gewone bedrijfsfeiten. Rol, uren, duur, tarief, locatie, bedrijfsmiddelen, aansturing, de vrijheid om werk te weigeren, vervanging en de plaats in de kernactiviteiten doen ertoe.
Ook de financiële kant moet helder zijn. Een factuurtarief is niet hetzelfde als de loonkosten. Bij loon komen de loonadministratie, vakantiegeld, het risico van ziekte, werkgeverslasten en — waar relevant — pensioen- of cao-vraagstukken. Het verlies van de opdrachtnemer kan omzet, klantvertrouwen, wervingstijd, overwerk en managementaandacht kosten.
Dit is geen reden om zwakke constructies in stand te houden. Het is een reden om de beslissing te nemen met het hele bedrijf in beeld. Loonadministratie, bedrijfsvoering, financiën en de ondernemer kunnen niet allemaal een andere versie van de werkelijkheid hanteren.
Als het rooster iemand als personeelslid behandelt, moet het contract niet doen alsof die persoon een externe leverancier van een afgerond resultaat is. De DBA-vraag is niet beantwoord zodra de formulering verandert. Ze is pas beantwoord wanneer het bedrijf de relatie die het daadwerkelijk gebruikt kan uitleggen, betalen, bemensen en onderbouwen.
Zzp-werk is niet per definitie verkeerd. Loon op de payroll is niet per slogan de juiste oplossing. De eerlijke toets is of het bedrijf maandagochtend kan instaan voor de manier waarop het werkt. Als het rooster op een zzp’er leunt, heeft de ondernemer twee antwoorden nodig: het DBA-antwoord én het antwoord op de personeelsbezetting.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
