Op maandagochtend om zeven uur ontdekt een ondernemer dat twee werknemers ziek zijn. Het eerste telefoontje gaat naar de freelancer die het vorige probleem in het rooster heeft opgelost. Ze kent de klanten, de systemen en de manager. Om acht uur is het probleem verdwenen.
Die praktische oplossing verklaart waarom veel zzp-relaties langer duren en intensiever worden dan iemand aanvankelijk bedoelde. Iemand die voor een project wordt ingehuurd, gaat een paar diensten invallen. Die diensten worden vervolgens een vast onderdeel van de werkweek.
De Belastingdienst is op 1 januari 2025 opnieuw begonnen met handhaven op schijnzelfstandigheid. Vanaf 1 januari 2026 kunnen, waar passend, ook vergrijpboetes worden opgelegd. In 2026 worden geen verzuimboetes opgelegd.
Voor een kleine werkgever gaat dit om meer dan alleen belasting. Het raakt de continuïteit van het rooster, de dienstverlening aan klanten, de arbeidskosten en de onderbouwing van een samenwerking die geleidelijk kan zijn veranderd.
The contract is only the opening page
Veel ondernemers beginnen bij de overeenkomst. Ze controleren het uurtarief, de btw-factuur en misschien een modelovereenkomst. Die documenten zijn relevant, maar de Belastingdienst beoordeelt de arbeidsrelatie als geheel.
Wie bepaalt de werktijden? Wie geeft instructies? Kan de freelancer zich daadwerkelijk laten vervangen? Draagt diegene ondernemersrisico, werkt die voor andere opdrachtgevers en organiseert die de opdracht zelfstandig? Of stelt het bedrijf de middelen en het rooster ter beschikking en behandelt het de persoon net als alle anderen in het team?
Een modelovereenkomst biedt alleen houvast als de dagelijkse praktijk ermee overeenkomt. Gemakkelijke samenwerkingen kunnen geleidelijk verschuiven. De eerste opdracht kan een duidelijk afgebakend project zijn geweest. Twee jaar later woont de freelancer personeelsvergaderingen bij, werkt die op vaste dagen en is die onmisbaar geworden voor de dienstverlening aan klanten.
Die verschuiving is zowel een vraagstuk rond de kwalificatie van de arbeidsrelatie als een managementsignaal. Als de onderneming niet zonder één zogenaamd externe persoon kan functioneren, is haar flexibiliteit mogelijk al grotendeels schijn.
Terug naar maandagochtend. De freelancer neemt de dienst aan omdat ze het bedrijf kent. Die vertrouwdheid voelt efficiënt. Tegelijk laat ze zien hoe diep haar werk in de organisatie is ingebed. Noch de factuur, noch een hoger tarief geeft op zichzelf uitsluitsel.
A supplier cost can return as a payroll cost
Als een opdracht achteraf als dienstbetrekking wordt aangemerkt, moet de opdrachtgever mogelijk aangiften loonheffingen over de relevante perioden corrigeren. Dan kunnen loonbelasting, premies werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet onderdeel worden van de berekening.
Volgens de huidige handhavingsaanpak kunnen naheffingsaanslagen loonheffingen in het algemeen teruggaan tot 1 januari 2025. Bij kwade trouw of wanneer een eerdere aanwijzing van de Belastingdienst niet is opgevolgd, kan een periode van maximaal vijf jaar gelden.
De verrassing zit vaak in het tijdstip. De klant heeft betaald. De projectmarge is verwerkt. Misschien is de winst gebruikt voor de aanschaf van apparatuur of voor een dividenduitkering. Een latere correctie van de loonheffingen komt dan als een actuele kasuitgave, gekoppeld aan werk dat maanden eerder is uitgevoerd.
De Belastingdienst illustreert dit met een voorbeeld voor 2026, waarin €24.000 exclusief btw aan een opdrachtnemer is betaald. Als de samenwerking met terugwerkende kracht als dienstbetrekking wordt aangemerkt, moeten de aangiften loonheffingen worden gecorrigeerd en volgen aanvullende loonheffingen. Het voorbeeld laat zien waarom de crediteurenadministratie niet het volledige kostenbeeld laat zien.
Een ondernemer moet weten wat terugkerende externe capaciteit zou kosten als die op de loonlijst komt. Die vergelijking kan duidelijk maken of de klantprijzen het werk nog steeds voldoende dragen. Ook kunnen contracten aan het licht komen die zijn gebaseerd op arbeidsaannames die niet langer vanzelfsprekend zijn.
The labour market is moving too
Dit is niet alleen een verhaal over handhaving. Het CBS meldde dat het aantal mensen van 15 tot 75 jaar voor wie zzp’er zijn de belangrijkste werkkring was, in 2025 met 62.000 is afgenomen. In het vierde kwartaal van 2024 waren dat er nog bijna 1,3 miljoen.
Ook de overstap naar loondienst nam toe. In het eerste kwartaal van 2025 gingen 59.000 zzp’ers over naar een baan als werknemer, tegenover 32.000 een jaar eerder. Van hen kwamen 47.000 in flexibel dienstverband terecht en 12.000 in een vast dienstverband.
Het UWV verwacht dat de verschuiving richting loondienst in 2026 en 2027 doorzet. De bouw, horeca, zorg en welzijn, en cultuur behoren tot de sectoren waarin deze beweging bijzonder sterk kan zijn.
Voor kleine werkgevers kan vertrouwde externe capaciteit moeilijker op de vertrouwde voorwaarden beschikbaar blijven. Een zorgaanbieder heeft misschien mensen nodig voor het rooster van morgen, terwijl minder professionals de oude constructie accepteren. Een aannemer moet mogelijk onderscheid maken tussen echte onderaanneming en het ter beschikking stellen van arbeidskrachten onder aansturing op de bouwplaats. In de horeca kan noodopvang ongemerkt veranderen in een gewone wekelijkse functie.
Look at dependence before labels
De nuttigste beoordeling begint bij de terugkerende praktijk. Welke freelancers doen werk dat tot de kern van de dienstverlening behoort? Wie staat op vaste diensten ingepland? Welke opdracht loopt al veel langer door dan het oorspronkelijke project? Waar zouden klanten op maandagochtend moeten wachten als één persoon vertrekt?
Finance, HR en de operatie hebben vaak elk een deel van het antwoord. Finance ziet de facturen. HR beheert de overeenkomst. De operatie bepaalt het rooster. Een ondernemer heeft het totaalbeeld nodig, inclusief de duur, instructies, vervanging, andere opdrachtgevers, ondernemersrisico en de kosten om de capaciteit te vervangen.
De regering kondigde op 6 maart 2026 aan dat zij het verduidelijkende deel van het VBAR-voorstel zou intrekken en zou toewerken naar een Zelfstandigenwet. Ook wil zij doorgaan met een voorgesteld rechtsvermoeden voor lager betaalde zzp’ers. Die plannen kunnen het toekomstige kader beïnvloeden. De huidige handhaving blijft van kracht.
Er is geen reden om iedere freelancer als een verborgen werknemer te beschouwen. Echte zelfstandige specialisten blijven waardevol wanneer zij hun eigen expertise, marktpositie en ondernemersrisico meebrengen.
Het verstandige onderscheid ligt tussen het inkopen van een zelfstandige dienst en het invullen van een permanente personeelsbehoefte met terugkerende facturen. Dat onderscheid begint met een eerlijke blik op de werkweek.
Als de onderneming de persoon aanstuurt, van de persoon afhankelijk is en de persoon niet eenvoudig kan vervangen, heeft de ondernemer meer te begrijpen dan alleen een leveranciersrelatie. Het rooster van maandagochtend heeft dat al duidelijk gemaakt.
Let Pavan Geraedts review your recurring freelancer arrangements, records and payroll exposure
The data, sourcing, and analysis behind this article were conducted by Paolo Maria Pavan. AI was not used to identify sources, build the factual basis, or produce the analytical judgment contained here. AI was used only as a drafting aid. The final English text was personally reviewed, edited, and approved by Paolo Maria Pavan before publication.
References
- Wat zijn de afspraken over zzp'ers in cao's? · Salaris Vanmorgen
- Rijksoverheid - Collective agreements as a limited but relevant zzp signal
- Belastingdienst - Enforcement and payroll exposure
- Belastingdienst - The facts of the working relationship
- Belastingdienst - If zzp work is retrospectively treated as employment
- Rijksoverheid - Policy reset, without a reset of current enforcement
- CBS - The self-employed market is already shrinking and reallocating
- UWV - Sector pressure in care, construction, hospitality and culture
