Een kleine werkgever komt het socialezekerheidsstelsel op alledaagse momenten tegen. Na de salarisrun, in een ziekmelding, in het dossier van de arbodienst of in een Whk-beschikking die de cijfers verandert. Ook wanneer een offerte de uren die het werk werkelijk vraagt niet langer dekt, wordt dat zichtbaar.
De Juninota 2026 van UWV, gepubliceerd op 29 juni, hoort in datzelfde dossier thuis. UWV verwacht dat de Nederlandse uitgaven aan arbeidsongeschiktheidsuitkeringen stijgen van €18,9 miljard in 2025 naar €20,4 miljard in 2026 en €22,0 miljard in 2027. De WIA is de belangrijkste oorzaak. UWV verwacht dat de WIA-uitgaven in 2026 met €1,5 miljard stijgen en in 2027 opnieuw met €1,5 miljard. Ook voorziet UWV 32.000 meer WIA-uitkeringen in 2026 en 31.000 meer in 2027.
Voor een oprichter met zeven werknemers is dat geen ver-van-mijn-bed-getal. Het wordt concreet zodra een ziekmelding lang duurt, vervangende uren nodig zijn en de eigenaar tegelijk moet beslissen over kasmiddelen, prijzen en planning.
Payroll is where the bill lands
Hogere landelijke uitgaven bereiken werkgevers via de loonadministratie, niet via één enkele factuur. Werkgevers betalen sociale premies over de lonen. De tarieven van de Belastingdienst voor 2026 stellen de lage AWf-premie vast op 2,74 procent en de hoge op 7,74 procent. De gedifferentieerde Aof-premie bedraagt 6,27 procent bij het lage tarief en 7,63 procent bij het hoge tarief. De Whk-premie verschilt per werkgever en hangt af van de situatie van de werkgever en de beschikking.
Voor de WGA en de Ziektewet kunnen werkgevers kiezen voor een publieke verzekering via UWV of voor eigenrisicodragerschap. Die keuze verandert de vraag waarop de beheersing zich moet richten, maar niet de noodzaak van een sluitende administratie en een realistische kasplanning. De Wko-opslag bedraagt in 2026 0,50 procent. Vanaf 1 juli 2026 veranderen verschillende uitkeringsbedragen mee met het minimumloon. Het brutominimumuurloon voor volwassenen stijgt van het afgeleide bedrag van €14,71 naar €14,99.
Neem een zorgaanbieder met negen medewerkers. Eén planner is enkele weken ziek. De eigenaar betaalt de lonen door, vult de diensten in, schakelt de arbodienst in, bewaakt de planning voor cliënten en probeert de rest van het team niet te zwaar te belasten. Daar verandert de landelijke ontwikkeling in een ondernemingsvraagstuk.
Sickness is where the file begins
Het CBS rapporteerde in het eerste kwartaal van 2026 een ziekteverzuim onder werknemers van 5,8 procent. Dat was gelijk aan het eerste kwartaal van 2025 en lag boven het langjarig gemiddelde van 5,0 procent sinds 1996. Bij bedrijven met minder dan 10 werknemers steeg het ziekteverzuim van 2,6 procent naar 2,8 procent. In de gezondheidszorg en welzijn was het percentage met 8,2 procent het hoogst.
Het CBS verwijst ook naar NEA-cijfers over 2025. Daaruit blijkt dat psychische klachten, stress of een burn-out bij 8,8 procent van de werknemers die verzuimden de belangrijkste reden waren voor de meest recente ziekmelding.
Dit zijn bedrijfsgegevens voordat het HR-gegevens worden. Ziekte haalt eerst uren uit de organisatie. Daarna verandert het de werkdagen van de eigenaar, leveringsbeloften, overwerk, vervangende inzet, de druk op het team en de klantenservice. Een langdurige ziekte kan leiden tot een WIA-beoordeling. Re-integratiedossiers vormen de verbinding tussen menselijke zorg en financiële duidelijkheid.
Het jaarverslag van UWV over 2025 laat zien waarom die duidelijkheid ertoe doet. Het aantal WIA-aanvragen steeg van 93.100 in 2024 naar 96.700 in 2025. Het aantal WIA-claimbeoordelingen daalde van 83.700 naar 74.500. Eind 2025 hadden 26.700 WIA-cliënten langer dan acht weken gewacht op een claimbeoordeling, tegenover 14.000 een jaar eerder. Het aantal wachtenden van langer dan zes maanden steeg naar 7.900.
Voor een werkgever kan dat betekenen dat een personeelsvraagstuk langer open blijft staan. Voor de werknemer kan het inkomensonzekerheid betekenen op een moeilijk moment. Goed HR is gedisciplineerd bewijs, met oog voor de menselijke maat.
Older workers need planning, not suspicion
UWV koppelt de groei van de WIA deels aan een vergrijzend personeelsbestand, langdurige psychische klachten, postcovid en de hernieuwde 60-plusmaatregel. Die maatregel kan van 1 september 2025 tot 1 september 2027 worden toegepast op mensen die aan het einde van de wachttijd voor ziekte 60 jaar of ouder zijn. UWV verwacht hierdoor jaarlijks ongeveer 10.000 extra beoordelingen.
De zakelijke conclusie is eenvoudig. Oudere werknemers zijn niet het probleem. Een gebrekkige inrichting van functies is dat wel. Bij de kleine zorgaanbieder kan de meest ervaren medewerker ook degene zijn die iedereen belt zodra het rooster uitvalt. Als die persoon uitvalt, verliest het bedrijf uren en kennis. Een verstandige reactie voorkomt kwetsbare afhankelijkheid van één persoon.
Payroll data is worker security
Het beeld uit de Juninota van UWV omvat ook herstel- en compensatiewerk rond de WIA. In het jaarverslag over 2025 verwijst UWV naar mogelijke fouten in daglonen, loze loontijdvakken en indexeringen bij afgebakende historische groepen. Ook vermeldt UWV dat de compensatieregeling keteneffecten via het belastbare inkomen moet beperken en vanaf 1 september 2026 uitvoerbaar werd geacht.
De praktische les is duidelijk. De inkomenszekerheid van later kan afhangen van loongegevens van eerder. Loonaangiften, contracten, looncomponenten, verzuimdata en functiewijzigingen moeten op orde zijn. Een kleine fout in de administratie kan later doorwerken in uitkeringsberekeningen, herstelwerk en het vertrouwen van werknemers.
Diezelfde discipline helpt wanneer een werknemer ziek is en later een WIA-voorschot nodig heeft. De Rijksoverheid zegt dat zieke werknemers een WIA-voorschot niet hoeven terug te betalen als later blijkt dat zij geen of minder recht op een uitkering hebben. UWV scheldt dergelijke voorschotten sinds medio 2021 al kwijt, terwijl een wetswijziging voor 1 januari 2027 wordt voorbereid.
Labour market pressure is still there
De WW voegt een tweede laag toe. UWV verwacht dat de WW-uitgaven stijgen van €4,0 miljard in 2025 naar €4,5 miljard in 2026 en €5,1 miljard in 2027.
Tegelijkertijd rapporteerde het CBS in mei 2026 een werkloosheid van 3,9 procent, oftewel 399.000 werklozen. UWV telde eind mei 199,4 duizend lopende WW-uitkeringen, 1,8 procent minder dan in april. Het CBS telde eind het eerste kwartaal ook 378.000 openstaande vacatures en 559.000 onderbenutte deeltijdwerkers. De arbeidsmarkt koelt af, maar ontspant niet genoeg om werven gemakkelijk te maken.
De toets van morgenochtend is niet of de premies veranderen. De vraag is of het bedrijf kwetsbare functies, terugkerend verzuim, looninstellingen, de Whk-beschikking, de kasbuffer, debiteurentermijnen, prijzen en contracten in één overzicht kan zien. Dat is overleven met het rooster, uitgedrukt in cijfers.
Voor offertes geldt dezelfde discipline. Als een uur dienstverlening wordt geprijsd alsof niemand ziek wordt, niemand wordt ingewerkt, geen premie verandert en geen vervanging nodig is, is de offerte te krap. De markt kan elke verhoging afwijzen. Maar de werkelijkheid niet doorberekenen verplaatst de kosten alleen naar de avonden van de eigenaar en naar de kas van het bedrijf.
De prognose van UWV ondersteunt rustige beheersing en menselijke discipline. Het Nederlandse socialezekerheidsstelsel beschermt mensen wanneer werk, gezondheid of dienstverband onder druk komen te staan. Werkgevers dragen eraan bij, verzorgen de eerste administratieve stappen en zijn afhankelijk van de beslissingen die daaruit volgen.
Het sterkere kleine bedrijf houdt de administratie op orde, pakt ziekte vroeg en menselijk aan, stelt de prijs van arbeid eerlijk vast en voorkomt functies die van één persoon afhankelijk zijn. Stijgende uitkeringsuitgaven zijn een landelijk cijfer. Loonadministratieve discipline is waar dat cijfer verandert in de beslissing van morgenochtend.
Need a cleaner payroll, sickness, and cash file before 2026 decisions land?
The data, sourcing, and analysis behind this article were conducted by Linda Pavan. AI was not used to identify sources, build the factual basis, or produce the analytical judgment contained here. AI was used only as a drafting aid. The final English text was personally reviewed, edited, and approved by Linda Pavan before publication.
Bronnen
- Uitgaven aan uitkeringen stijgen verder in 2026 en 2027 | UWV
- UWV - Employer premium channel for WGA and Ziektewet
- Belastingdienst - 2026 employee insurance contribution rates
- CBS - Latest actual social security benefit volumes
- CBS - Sickness absence as the WIA pipeline
- UWV - WIA assessment capacity and waiting times
- UWV - Renewed 60-plus WIA assessment measure
- UWV - WIA correction work, compensation and payroll data quality
