Een kleine werkgever komt het socialezekerheidsstelsel op heel gewone momenten tegen. Na de loonbetaling, in een ziekmelding, in het dossier van de arbodienst of in een Whk-beschikking die de cijfers verandert. En ook wanneer een offerte niet langer genoeg oplevert voor de uren die het werk werkelijk kost.
De Juninota 2026 van UWV, gepubliceerd op 29 juni, hoort in hetzelfde dossier. UWV verwacht dat de Nederlandse uitgaven aan arbeidsongeschiktheidsuitkeringen stijgen van €18,9 miljard in 2025 naar €20,4 miljard in 2026 en €22,0 miljard in 2027. De WIA is de belangrijkste aanjager. UWV verwacht dat de WIA-uitgaven in 2026 met €1,5 miljard toenemen en in 2027 opnieuw met €1,5 miljard. Ook rekent UWV op 32.000 extra WIA-uitkeringen in 2026 en 31.000 in 2027.
Voor een ondernemer met zeven werknemers is dat geen ver-van-mijn-bedgetal. Het wordt concreet zodra een verzuim aanhoudt, vervangende uren nodig zijn en de eigenaar tegelijk moet beslissen over liquiditeit, prijs en planning.
De rekening komt binnen via de loonadministratie
Hogere landelijke uitgaven bereiken werkgevers via de loonadministratie, niet via één aparte factuur. Werkgevers betalen sociale premies over de lonen. De tarieven van de Belastingdienst voor 2026 zetten de lage AWf-premie op 2,74 procent en de hoge op 7,74 procent. De gedifferentieerde Aof-premie bedraagt 6,27 procent bij het lage tarief en 7,63 procent bij het hoge tarief. De Whk-premie verschilt per werkgever en hangt af van diens situatie en beschikking.
Voor de WGA en de Ziektewet kunnen werkgevers kiezen voor publieke verzekering via UWV of voor eigenrisicodragerschap. Die keuze verandert de vraag wie stuurt en betaalt, maar niet de noodzaak van een sluitende administratie en een realistische liquiditeitsplanning. De Wko-opslag bedraagt in 2026 0,50 procent. Per 1 juli 2026 veranderen verschillende uitkeringsbedragen mee met het minimumloon. Het bruto minimumuurloon voor volwassenen stijgt van het herleide bedrag van €14,71 naar €14,99.
Neem een zorgaanbieder met negen werknemers. Eén planner is enkele weken ziek. De eigenaar betaalt de lonen door, vult de diensten in, schakelt de arbodienst in, houdt het cliëntrooster overeind en probeert de rest van het team niet te overbelasten. Daar wordt een landelijke ontwikkeling een bedrijfsprobleem.
Het dossier begint bij ziekte
CBS meldde in het eerste kwartaal van 2026 een ziekteverzuim onder werknemers van 5,8 procent. Dat was gelijk aan het eerste kwartaal van 2025 en lag boven het langjarige gemiddelde van 5,0 procent sinds 1996. Bij bedrijven met minder dan tien werknemers steeg het ziekteverzuim van 2,6 naar 2,8 procent. In de bedrijfstak gezondheids- en welzijnszorg was het verzuim met 8,2 procent het hoogst.
CBS verwijst ook naar cijfers uit de NEA 2025. Daarin waren psychische klachten, stress of een burn-out de belangrijkste reden voor het laatste verzuim bij 8,8 procent van de werknemers die zich ziek hadden gemeld.
Dit zijn eerst bedrijfsgegevens en pas daarna HR-gegevens. Ziekte haalt aanvankelijk uren uit de planning. Vervolgens verandert het de werkdagen van de eigenaar, leveringsbeloften, overuren, vervangend werk, de druk op het team en de klantenservice. Een langdurig verzuim kan uitmonden in een WIA-beoordeling. Re-integratieverslagen vormen de verbinding tussen menselijke zorg en financiële duidelijkheid.
Het jaarverslag van UWV over 2025 laat zien waarom die duidelijkheid ertoe doet. Het aantal WIA-aanvragen steeg van 93.100 in 2024 naar 96.700 in 2025. Het aantal WIA-claimbeoordelingen daalde van 83.700 naar 74.500. Eind 2025 wachtten 26.700 WIA-cliënten langer dan acht weken op een claimbeoordeling, tegen 14.000 een jaar eerder. Het aantal mensen dat langer dan zes maanden wachtte, liep op tot 7.900.
Voor een werkgever kan daardoor langer onduidelijk blijven hoe een functie moet worden ingevuld. Voor de werknemer kan het inkomensonzekerheid betekenen op een moeilijk moment. Goed HR-beleid bestaat uit gedisciplineerd bewijs, met fatsoenlijke omgangsvormen.
Oudere werknemers vragen om planning, niet om wantrouwen
UWV koppelt de groei van het aantal WIA-uitkeringen gedeeltelijk aan de vergrijzing van de beroepsbevolking, langdurige psychische klachten, postcovidsyndroom en de hernieuwde 60-plusmaatregel. Die maatregel kan van 1 september 2025 tot 1 september 2027 worden gebruikt voor mensen die aan het einde van de wachttijd voor ziekte 60 jaar of ouder zijn. UWV verwacht hierdoor jaarlijks ongeveer 10.000 extra beoordelingen.
De bedrijfsmatige conclusie is eenvoudig. Oudere werknemers zijn niet het probleem. Een gebrekkige inrichting van functies is dat wel. Bij de kleine zorgaanbieder kan de meest ervaren werknemer ook degene zijn die iedereen belt wanneer het rooster uitvalt. Als juist die persoon vastloopt, verliest het bedrijf uren én kennis. Een verstandige reactie voorkomt dat alles op één persoon leunt.
Loongegevens zijn werknemerszekerheid
In het beeld van de Juninota staan ook herstel- en compensatiewerkzaamheden rond de WIA. In het jaarverslag over 2025 verwijst UWV naar mogelijke fouten in daglonen, loontijdvakken en indexeringen bij afgebakende historische groepen. Ook schrijft UWV dat de compensatieregeling bedoeld is om keteneffecten via het belastbare inkomen te beperken en dat invoering per 1 september 2026 uitvoerbaar werd geacht.
De praktische les is helder. De inkomenszekerheid van later kan afhangen van loongegevens van eerder. Loonopgaven, arbeidsovereenkomsten, looncomponenten, verzuimdata en functiewijzigingen moeten kloppen. Een kleine fout in de administratie kan later doorwerken in uitkeringsberekeningen, herstelwerk en het vertrouwen van werknemers.
Diezelfde discipline helpt wanneer een werknemer ziek is en later een voorschot op de WIA nodig heeft. Rijksoverheid schrijft dat zieke werknemers een WIA-voorschot niet hoeven terug te betalen als later blijkt dat zij geen of recht op een lagere uitkering hebben. UWV scheldt zulke voorschotten sinds medio 2021 al kwijt, terwijl een wetswijziging wordt voorbereid voor 1 januari 2027.
De druk op de arbeidsmarkt blijft
De WW voegt een tweede laag toe. UWV verwacht dat de WW-uitgaven stijgen van €4,0 miljard in 2025 naar €4,5 miljard in 2026 en €5,1 miljard in 2027.
Tegelijkertijd meldde CBS een werkloosheid van 3,9 procent in mei 2026, oftewel 399.000 werklozen. UWV telde eind mei 199,4 duizend lopende WW-uitkeringen, 1,8 procent minder dan in april. CBS telde aan het einde van het eerste kwartaal 378.000 openstaande vacatures en 559.000 onderbenutte deeltijdwerkers. De arbeidsmarkt koelt af, maar niet genoeg om personeel ineens gemakkelijk te kunnen vinden.
De test voor morgenochtend is niet of de premies veranderen. De vraag is of het bedrijf kwetsbare functies, terugkerend verzuim, looninstellingen, de Whk-beschikking, liquiditeitsbuffer, debiteurentermijnen, prijzen en contracten in één beeld kan overzien. Dat is overleven met een rooster, uitgedrukt in cijfers.
Voor offertes geldt dezelfde discipline. Als een uur dienstverlening is geprijsd alsof niemand ziek wordt, niemand opleiding nodig heeft, geen premie stijgt en nooit vervanging nodig is, is de offerte te krap. De markt kan tegen iedere verhoging bezwaar maken. Maar wie weigert de werkelijkheid in de prijs mee te nemen, schuift de kosten door naar de avonden van de ondernemer en de liquiditeit van de onderneming.
De prognose van UWV vraagt om rustig sturen en menselijke discipline. Het Nederlandse socialezekerheidsstelsel beschermt mensen wanneer werk, gezondheid of dienstverband wegvalt. Werkgevers betalen eraan mee, voeren de eerste administratie uit en zijn afhankelijk van de besluiten die erop volgen.
Het sterkere kleine bedrijf houdt de administratie op orde, pakt ziekte vroeg en menselijk aan, rekent arbeid eerlijk door en voorkomt functies die volledig op één persoon leunen. Stijgende uitkeringsuitgaven zijn een landelijk cijfer. Loonadministratie is waar dat cijfer verandert in de beslissing van morgenochtend.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
