Een mkb-ondernemer vangt al drie maanden het vertrek op van iemand in de operatie. Klanttelefoontjes onderbreken de ochtend. Offertes blijven tot de avond liggen. Bestaande medewerkers pakken werk op dat nooit voor hen bedoeld was. Iemand aannemen voelt noodzakelijk, maar het orderboek is minder zeker dan in januari.
De jongste cijfers van CBS over de arbeidsmarkt vangen die spanning goed. Eind het tweede kwartaal van 2026 telde Nederland 375.000 openstaande vacatures, 3.000 minder dan een kwartaal eerder. Ook het aantal banen daalde, met 8.000. Toch nam de werkloosheid af tot 396.000 mensen, waardoor er 95 vacatures waren per 100 werklozen.
De markt is aanzienlijk afgekoeld sinds de piek van 142 vacatures per 100 werklozen in 2022. Maar voor werkgeversis het nog geen gemakkelijke markt geworden.
Afkoeling is geen overvloed
Een landelijk vacaturecijfer zegt weinig over de vraag of een individueel bedrijf binnen redelijke reisafstand een gekwalificeerde technicus, ervaren zorgmedewerker of betrouwbare uitvoerder kan vinden. UWV kwalificeerde in het eerste kwartaal van 2026 87 van de 93 beroepsgroepen als krap of zeer krap. Technische beroepen en zorg en welzijn bleven sectoren met grote tekorten.
Daarom zou ik twee verleidelijke conclusies weerstaan. De eerste: werven is ineens eenvoudig geworden. De tweede: laat elke vacature maar openstaan totdat het ondernemersvertrouwen aantrekt.
Beide gaan voorbij aan de functie zelf.
CBS telde 70.500 vacatures in de handel, 68.500 in de zorg en 61.200 in de zakelijke dienstverlening. De bouw had nog altijd de hoogste vacaturegraad: 73 vacatures per 1.000 werknemersbanen. Een werkgever die vakmensen voor de bouw zoekt, zit in een andere arbeidsmarkt dan iemand die een breder beschikbaar administratief profiel zoekt.
De nuttige vraag is niet of de Nederlandse arbeidsmarkt krap is. De vraag is waar het eigen bedrijf klemloopt. Gaat werk verloren omdat niemand het kan uitvoeren? Wachten klanten? Vult de ondernemer een echte functie in, of compenseert hij gebrekkige planning en te veel klanten met lage marges?
Een salaris vraagt meer dan een drukke maand
Een vaste aanstelling verandert meer dan de formatie. Zij brengt loon, vakantiegeld, pensioenkosten waar van toepassing, loonadministratie, risico bij ziekte, inwerken en managementtijd mee. De functie moet bovendien productief blijven wanneer de vraag terugloopt.
Dat is relevant, omdat werkgevers het tweede kwartaal voorzichtig ingingen. CBS mat aan het begin van het kwartaal een ondernemersvertrouwen van min 14,8, het laagste niveau sinds eind 2022. Ruim 30 procent van de bedrijven noemde personeelstekorten nog altijd een belemmering, terwijl de gemelde winstgevendheid per saldo was verslechterd.
Ik lees daarin een pleidooi voor selectief aannemen, niet voor een algemene aannamepauze. Een bedrijf kan werkelijk personeel tekortkomen en toch de marge missen voor een extra contract. Omgekeerd kan een cruciale vacature openlaten leiden tot overwerk, vertraagde levering, trager factureren en vertrek van medewerkers. Die kosten staan zelden netjes in de loonprognose.
De ondernemer die de operationele functie opvangt, moet daarom beide kanten doorrekenen. Welke omzet loopt vertraging op of gaat verloren? Hoeveel managementtijd verdwijnt in routinematige coördinatie? Kan terugkerend werk, tegen een toereikende prijs, de volledige loonkosten ook in een rustiger kwartaal dragen? Als het antwoord afhangt van verlenging door één grote klant, verdient de beslissing meer voorzichtigheid.
De flexibele route is minder vanzelfsprekend
Kleine werkgevers reageren op onzekerheid vaak met uitzendkrachten of zelfstandige professionals. De jongste cijfers maken het de moeite waard die route kritischer te bekijken. Het aantal banen bij uitzendbureaus daalde in het tweede kwartaal met 13.000, de grootste sectorale daling die CBS rapporteerde. Ook het aantal mensen voor wie zelfstandig ondernemerschap de belangrijkste werkkring was, daalde met 13.000, volledig onder zzp’ers.
CBS registreert nu zes kwartalen op rij een daling van het aantal zzp’ers. Er waren er 131.000 minder dan in het vierde kwartaal van 2024. Dat betekent niet dat externe expertise is verdwenen. Wel dat flexibele capaciteit niet moet worden behandeld als een onbeperkte wachtkamer naast vaste dienstverbanden.
Ook de contractvorm moet aansluiten bij de dagelijkse praktijk. De normale handhaving op arbeidsrelaties is per 1 januari 2025 hervat. Als een vermeende zzp-opdracht in feite een dienstverband is, kunnen gevolgen voor loonheffingen, arbeidsrecht en pensioen volgen. De praktische discipline is eenvoudig: overeenkomst, aansturing, werkpatroon, commerciële zelfstandigheid en feitelijk handelen moeten hetzelfde verhaal vertellen.
Flexibiliteit blijft nuttig bij een echte externe opdracht. Zij is minder geloofwaardig wanneer een opdrachtnemer een vaste plek in het rooster vult, onder gewone leiding werkt en weinig commerciële zelfstandigheid heeft.
Kijk eerst binnen het bestaande team
Eén cijfer verdient meer aandacht van kleinere werkgevers. CBS telde in het tweede kwartaal 568.000 deeltijdwerkers die meer uren wilden werken en daar direct beschikbaar voor waren. Dat is niet voor elke vacature een pasklaar antwoord. Vaardigheden, roosters, locatie en persoonlijke omstandigheden doen er nog altijd toe.
Toch moet een werkgever die buiten de deur zoekt ten minste zicht hebben op de capaciteit die al in huis is. Een vertrouwde deeltijdmedewerker wil misschien een extra dienst draaien, een bredere rol vervullen of een opleiding volgen die meer bruikbare uren ontsluit. Dat gesprek kan sneller en minder risicovol zijn dan het werven van een onbekende. Het kan ook het behoud van personeel versterken.
Voor onze overbelaste ondernemer kan een nieuwe medewerker nog steeds het antwoord zijn. Maar ook extra uren voor twee bestaande medewerkers, betere prijzen voor veeleisende klanten of tijdelijk een specialist voor een afgebakend project kunnen uitkomst bieden. De juiste keuze hangt af van de vraag of de druk structureel én rendabel is.
De Nederlandse arbeidsmarkt is niet meer zo overspannen als in 2022. Dat is welkom. Maar rustigere koppen nemen de schaarste niet weg, en schaarste rechtvaardigt geen zwakke aannamebeslissing. Een verstandig besluit begint bij het werk, de marge en de mensen die de druk nu al dragen. Pas daarna komt er ruimte voor nog een salaris.
Laten we de cash, werkdruk en contractvorm achter uw volgende personeelsbesluit bekijken
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
Bronnen
- Werkloosheid gedaald in tweede kwartaal 2026 | CBS
- UWV - Occupational mismatch behind the national figures
- CBS - Employer caution, demand uncertainty and staffing intentions
- Rijksoverheid - Employment-status risk in zzp arrangements
- UWV - Sector and regional divergence in the next hiring cycle
- UWV - Recent unemployment-benefit movements by sector
- Belastingdienst
- Rijksoverheid
