Een waardevolle bv heeft niet altijd genoeg vrije middelen om belasting, lonen en een eigendomsoverdracht tegelijk te dragen.
De oprichter weet wat de onderneming waard is. De machines zijn goed onderhouden, klanten keren terug en het orderboek is behoorlijk gevuld. Een dochter of een manager die al jaren in dienst is, staat klaar om de verantwoordelijkheid over te nemen. Dan komt debelastingberekening op tafel en gaat het gesprek ineens niet meer over waarde, maar over geld.
Dat onderscheid doet ertoe. Een onderneming kan veel waarde hebben in voorraden, machines, contracten, vastgoed, goodwill en vakbekwame medewerkers, zonder genoeg vrije liquide middelen te hebben voor een grote betaling buiten de normale bedrijfsvoering. Die waarde kan het bedrijf jarenlang dragen, maar kan niet altijd volgende maand een belastingaanslag voldoen.
De Nederlandse doorschuifregeling voor het aanmerkelijk belang, doorgaans aangeduid als de DSR, blijft binnen het fiscale kader voor 2026 onder voorwaarden beschikbaar. Bij kwalificerende schenkingen en verervingen neemt de verkrijger de verkrijgingsprijs van de vorige eigenaar over. De latente Box2-claim wordt doorgeschoven, niet kwijtgescholden.
Elke serieuze bedrijfsopvolging vraagt daarom tijdig om een antwoord: als het fiscale betaalmoment naar voren schuift, welke persoon of welke balans levert dan het geld, en wat moet de onderneming uitstellen om dat geld vrij te maken?
De belastingclaim volgt de aandelen
Bij toepassing van de huidige DSR hoeft de volledige ingebouwde winst bij een kwalificerende overdracht niet direct te worden afgerekend. De opvolger neemt de verkrijgingsprijs over, waardoor de belastingclaim aan de aandelen verbonden blijft. Bij een latere belaste vervreemding kan die winst alsnog in Box 2 terechtkomen.
De regeling is meer dan een eenvoudig belastingvoordeel. Zij bepaalt vooral het moment van heffing. In de begrotingsstukken voor 2026 verbindt de overheid de regeling aan de continuïteit van ondernemingen, doordat bij de overdracht niet hoeft te worden afgerekend over het verschil tussen de waarde in het economische verkeer en de verkrijgingsprijs.
Timing kan bepalen of een gezond bedrijf gezond blijft. Moet de belasting tijdens de overdracht worden gefinancierd, dan kan de familie denken aan dividend, de verkoop van activa, privévermogen of externe financiering. Elke route heeft gevolgen. Dividend haalt geld uit de onderneming. De verkoop van activa kan de bedrijfsvoering verzwakken. Nieuwe schulden beperken toekomstige marges en bewegingsvrijheid.
De Box 2-tarieven bedragen in 2026 24,5 procent tot een belastbaar inkomen van € 68.843 en 31 procent daarboven. Alleen het percentage zegt echter weinig over de werkelijke druk. Die hangt af van de verkrijgingsprijs, de actuele waarde, de gekozen overdrachtsroute en de vermogensbestanddelen die kwalificeren.
Eén opvolging, twee fiscale vragen
De DSR wordt vaak verward met de bedrijfsopvolgingsregeling, de BOR. Beide horen thuis in hetzelfde gesprek over opvolging, maar doen niet hetzelfde. De DSR ziet op de inkomstenbelastingclaim in Box 2. De BOR betreft de schenk- of erfbelasting over kwalificerend ondernemingsvermogen.
Voor de BOR gelden eigen voorwaarden. Bij overdrachten vanaf 1 januari 2025 moet de opvolger de onderneming doorgaans ten minste drie jaar voortzetten. Worden aandelen overgedragen, dan moeten die in beginsel eveneens drie jaar worden aangehouden. Ook de bezitsperioden vóór de overdracht zijn van belang.
Na dertig jaar werken met Nederlandse administratie, fiscaliteit en ondernemingsbeslissingen heb ik geleerd een opvolgingsplan te wantrouwen dat om één aantrekkelijk percentage is gebouwd. De juridische structuur, de balans en de familieafspraken moeten hetzelfde verhaal vertellen. Doen ze dat niet, dan komt de zwakke plek meestal aan het licht wanneer de tijd het krapst is.
Beleggingsvermogen maakt die beoordeling lastiger. Het kan buiten de BOR vallen en, voor zover relevant, ook buiten de DSR voor het aanmerkelijk belang. Eén bv kan daardoor zowel een actieve onderneming bevatten als bezittingen waarvoor een andere fiscale behandeling geldt.
Etiketten bieden dan weinig zekerheid. Een familiebedrijf is niet automatisch een kwalificerende bedrijfsoverdracht. Een winstgevende onderneming evenmin. Opgepotte liquide middelen, effecten, verhuurd vastgoed en gemengde activiteiten vragen om een helder onderscheid tussen wat dienstbaar is aan de onderneming en wat feitelijk als beleggingsvermogen fungeert.
Continuïteit begint bij de balans
Het CBS telde begin 2024 bijna 296.000 familiebedrijven. In december van dat jaar waren zij goed voor 2,80 miljoen werknemersbanen, oftewel 31 procent van alle werknemersbanen. De meeste waren kleine werkgevers; 85 procent had tussen de twee en tien werkzame personen.
Opvolgingsregels raken dus niet alleen vermogende families. Een overdracht kan gevolgen hebben voor lonen, leveranciersvoorwaarden, investeringsplannen en lokale werkgelegenheid. In een klein bedrijf is de eigenaar vaak ook de dagelijkse leidinggevende, het aanspreekpunt voor klanten en degene die uiteindelijk beslist.
Het beleidsdebat vraagt om evenwicht. Het CPB legt een verband tussen belastingheffing bij overdracht en liquiditeitsdruk wanneer geld de onderneming moet verlaten. Uit de evaluatie blijkt ook dat privévermogen de noodzaak van opvolgingsfaciliteiten in sommige gevallen kan verkleinen.
Dat vraagt om onderscheid, niet om een reflex. Een onderneming met weinig operationele liquiditeit en waardevolle machines verkeert in een andere positie dan een familie met ruim beschikbaar vermogen. Goed beleid moet dat verschil erkennen. Goed bestuur hoort het al in kaart te hebben gebracht.
Aan de tafel van de oprichter is het werk heel concreet. De eigendomsgeschiedenis en verkrijgingsprijzen moeten inzichtelijk zijn. De waardering moet aansluiten bij de economische werkelijkheid. Werkkapitaal moet worden onderscheiden van overtollige liquiditeit. Aandeelhoudersleningen, beleggingsvermogen en de financieringsruimte in privé horen naast het opvolgingsplan te liggen.
Dit werk blijft belangrijk wanneer de regels niet veranderen. Het legt aannames bloot die jarenlang onaangeroerd kunnen blijven: wie gaat leiden, wie wordt eigenaar, wat kan de opvolger financieren, wat kan de onderneming uitkeren en welke bezittingen zijn werkelijk nodig voor de bedrijfsvoering?
Een rustige opvolging begint vóór de overdracht
Nederlandse ondernemers gaan vaak praktisch om met continuïteit. Ze leiden een kind of manager op, laten klanten geleidelijk kennismaken en dragen bevoegdheden stap voor stap over. De fiscale positie verdient hetzelfde geduld.
De gevaarlijke mismatch zit zelden alleen in de waardering. Het is een plan dat ondernemingswaarde behandelt alsof het direct beschikbaar geld is. Zodra lonen, belasting, leveranciers en investeringen worden meegerekend, kan de schijnbare liquiditeit snel verdwijnen.
De DSR geeft kwalificerende overdrachten op dit moment tijd. Een oprichter die begrijpt welke kaspositie achter de opvolging schuilgaat, heeft meer dan een belastingberekening. Er ligt dan een geloofwaardig beeld van eigendom, geld, zeggenschap en continuïteit.
Dan wordt opvolging bestuurbaar. De familie weet welke verplichtingen bij de onderneming horen, welke privé moeten worden gedragen en wat de volgende generatie werkelijk op zich neemt.
Komt de bedrijfsopvolging dichterbij, breng dan de belastingclaim, liquiditeit en eigendomsstructuur in kaart voordat de planning uw keuzes gaat bepalen.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan Geraedts. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Linda Pavan Geraedts vóór publicatie.
Bronnen
- RB waarschuwt voor gevolgen afschaffing doorschuifregeling voor mkb - Taxence
- Belastingdienst - Current legal baseline: DSR for substantial shareholdings remains operational
- Rijksoverheid - What the DSR is designed to defer
- Belastingdienst - BOR and DSR are connected but not interchangeable
- Belastingdienst Kennisgroepen - Business assets versus investment assets inside the BV
- Rijksoverheid - Policy tightening before the abolition debate
- Centraal Planbureau - Independent evidence on continuity and fiscal efficiency
- Centraal Bureau voor de Statistiek - Economic exposure of family businesses and smaller employers
