Om half acht ’s ochtends slaat een kleine aannemer zijn orderboek open, naast een onbetaalde factuur. In mei vertrok een ervaren kracht. Een ander draait nu op twee locaties. Op de vacature kwamen genoeg reacties, maar nauwelijks geschikte kandidaten. De ondernemer kan de volgende opdracht aannemen, maar alleen als het team die kan uitvoeren zonder structureel overwerk.
Falling unemployment sounds encouraging. At the office, however, the practical question is different: can the company supply the next job with reliable hours, suitable skills and enough cash to carry payroll?
CBS reported 393,000 unemployed people in June 2026, equal to 3.8 percent of the labour force. Over the previous three months, unemployment fell by an average of 5,000 people a month. Paid employment also fell by 6,000 a month, while the number of people outside the labour force rose by 8,000 a month.
The Dutch labour market is cooling. Suitable labour has not suddenly become abundant.
Minder werklozen, minder werkenden
Werkloosheid betreft mensen die actief werk zoeken en direct beschikbaar zijn. Voor werkgevers zeggen de bredere stromen op de arbeidsmarkt meer. In drie maanden vonden 149.000 werklozen werk. Nog eens 100.000 stopten met zoeken of verlieten de beroepsbevolking. Tegelijkertijd raakten 123.000 werkenden hun baan kwijt en betraden 112.000 mensen de arbeidsmarkt op zoek naar werk.
Dit is een rustiger markt, geen gemakkelijke markt. Sommige werkgevers krijgen wellicht meer sollicitaties of ondervinden bij bepaalde functies minder jachtige concurrentie. Anderen blijven vastlopen op locatie, werktijden, vakkennis, fysieke eisen of salarisverwachtingen.
Een landelijk cijfer vertelt een restaurant niet of het op zaterdagavond voldoende mensen kan inroosteren. Evenmin vertelt het een technisch bedrijf of het een ervaren monteur kan vinden. Die beslissingen blijven lokaal en functiespecifiek, en hangen samen met de uren waarop klanten het werk gedaan willen hebben.
Het CBS telde aan het einde van het eerste kwartaal 378.000 openstaande vacatures: 91 vacatures per 100 werklozen. Het aantal vacatures daalt al bijna ieder kwartaal sinds het derde kwartaal van 2022. De bouw had nog steeds de hoogste vacaturegraad, met 74 vacatures per 1.000 banen van werknemers. Zorg, handel en zakelijke dienstverlening waren samen goed voor meer dan de helft van alle vacatures.
Personeelsaantallen verhullen het echte tekort
Voor een klein bedrijf is capaciteit zelden hetzelfde als het aantal mensen op de loonlijst. Waar het om gaat, is betrouwbare tijd voor werk voor klanten, begeleiding, planning, administratie en herstel als er iets misgaat.
Eén afwezige collega kan een groot deel van de productieve tijd van een team wegnemen. Het CBS registreerde in het eerste kwartaal van 2026 een ziekteverzuim van 2,8 procent bij bedrijven met minder dan tien werknemers, tegen 2,6 procent een jaar eerder. Dat percentage oogt bescheiden. In een team van zes is langdurige uitval allesbehalve bescheiden.
Werven kost op zichzelf ook geld. Een nieuwe werknemer brengt salaris, vakantiegeld, werkgeverslasten, inwerktijd en tijd van de leidinggevende mee, nog voordat die volledig productief is. Een overhaaste aanstelling kan duurder uitpakken dan een functie nog een maand openlaten. Blijft die te lang open, dan trekt de ondernemer het werk zelf terwijl facturen onbetaald blijven.
De aannemer van die ochtend heeft een preciezere vraag nodig. Komt het bedrijf een persoon tekort, of een specifieke vaardigheid op specifieke uren? Kan het werk anders worden gepland? Zijn de prijzen hoog genoeg om nog een werknemer te dragen? Betalen klanten snel genoeg om de loonlijst te dekken terwijl die werknemer de functie nog leert?
De antwoorden staan in het rooster, het orderboek en de debiteurenadministratie, niet in het werkloosheidscijfer.
Afkoeling maakt arbeid niet goedkoper
Gemakkelijker werven voor sommige functies betekent niet dat arbeidskosten dalen. De meest recente CBS-cijfers die in juli beschikbaar waren, lieten zien dat de cao-lonen per uur, inclusief bijzondere beloningen, in juni 4,2 procent hoger lagen dan een jaar eerder. De contractuele arbeidskosten waren 4,1 procent hoger.
Die cijfers zullen niet één op één aansluiten bij iedere loonlijst. Ze verklaren wel waarom wachten op een minder krappe arbeidsmarkt geen kostenstrategie is. Werkgevers krijgen mogelijk meer ruimte om zorgvuldig te selecteren, maar loon, inwerken, vervanging bij verzuim en begeleiding moeten nog altijd passen binnen de marge op het werk.
Een eenvoudige capaciteitsanalyse is hier op zijn plaats. Vergelijk betaalde uren met de uren die daadwerkelijk omzet opleveren of ondersteunen. Neem overwerk, uitzendkrachten, herhaalde werving en onbetaalde uren van de ondernemer mee. Tel daar vervolgens de tijd bij op tussen het afronden van het werk en het innen van de factuur.
Een druk bedrijf kan desondanks te weinig geld hebben om zijn personeelsbestand comfortabel te dragen. Het directere gevaar is werk aannemen tegen de prijs van gisteren en het uitvoeren tegen de arbeidskosten van vandaag.
De vraag van de aannemer is veranderd
Ook de flexibele capaciteit verandert. Het CBS meldde dat het aantal zzp’ers in 2025 met 62.000 daalde. In het eerste kwartaal van 2026 nam het aantal banen en gewerkte uren van zelfstandigen opnieuw af, terwijl het aantal flexibele werknemers steeg.
Voor bedrijven die lange tijd opdrachtnemers inzetten om personeelsgaten te dichten, kan dat de beschikbare vijver kleiner maken. Het kan ook betekenen dat meer werk verschuift naar de loonlijst, planning en directe aansturing. Daarmee wordt de feitelijke invulling van iedere arbeidsrelatie belangrijker.
De Belastingdienst hervatte op 1 januari 2025 de normale handhaving van de regels rond arbeidsrelaties. Vanaf 1 januari 2026 kunnen vergrijpboetes worden opgelegd als opzet of grove schuld heeft geleid tot te weinig afgedragen loonheffingen. De kwalificatie hangt af van de volledige arbeidsrelatie, waaronder de manier waarop die in de dagelijkse praktijk functioneert.
Een nuttige toets kijkt naar wie de werktijden bepaalt, het werk aanstuurt, gereedschap beschikbaar stelt, commercieel risico draagt en beslist hoe het werk wordt uitgevoerd. Als de dagelijkse praktijk op een dienstverband lijkt, verdienen de gevolgen voor loonheffingen, belasting en continuïteit een professionele beoordeling.
Terug op het kantoor van de aannemer gaat de beslissing dus niet meer alleen over opnieuw adverteren. De vraag is of de volgende opdracht een stabiele functie kan dragen, of het huidige team ruimte heeft om iemand in te werken en of de liquiditeitsprognose de eerste maanden kan opvangen.
De Nederlandse arbeidsmarkt heeft iets van haar hitte verloren. Dat geeft kleine werkgevers ruimte om zorgvuldiger na te denken. Het relevante cijfer is morgenochtend nog steeds hetzelfde: hoeveel betrouwbare, betaalbare uren kan het bedrijf werkelijk leveren?
Wil je weten of je personeelsplan past bij je marge en kasplanning? We bekijken de cijfers graag met je
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan voor publicatie.
Bronnen
- Werkloosheid in juni gedaald | CBS
- CBS - Vacancies and the easing, not disappearance, of labour-market tightness
- CBS and Belastingdienst - Zzp contraction and worker-classification enforcement
- CBS - Wage pressure and contractual labour costs
- CBS - Absence as an effective-capacity constraint
- CBS - Business failures and the cash-flow backdrop
- CBS
- Belastingdienst
