Een ondernemer gaat met pensioen, schrapt zijn wekelijkse afspraken en jaagt niet langer op nieuwe klanten. Maar de holding blijft bestaan. Er zijn beleggingen om te volgen, contracten te tekenen, adviseurs aan te sturen en misschien staat de auto van de zaak nog gewoon voor de deur. De werkweek mag dan zijn gekrompen, de verantwoordelijkheid is niet met het afscheidsdiner verdwenen.
Die spanning stond centraal in een uitspraak van Rechtbank Gelderland uit juli 2026, gepubliceerd als ECLI:NL:RBGEL:2026:5528. Een directeur-grootaandeelhouder, doorgaans dga genoemd, stelde dat zijn pensioen, geringere activiteiten en circa één werkdag per maand voor 2021 een jaarloon van €12.000 rechtvaardigden.
De rechtbank handhaafde voor dat jaar het gebruikelijk loon van €47.000. Daarin was €11.600 aan loon in natura begrepen wegens privégebruik van een auto van de zaak. De ondernemer had onvoldoende helder uiteengezet welke werkzaamheden, uren en activiteiten hij voor iedere vennootschap verrichtte.
Een privéverandering met gevolgen voor de onderneming
Pensioen is doorgaans een persoonlijke overgang. In een bv die om de ondernemer is gebouwd, verandert er tegelijk iets in de arbeidsverhouding, de zeggenschap en de loonadministratie. Het gaat mis zodra het persoonlijke verhaal sneller verandert dan de administratie van de vennootschap.
Een ondernemer kan oprecht vinden dat hij de onderneming heeft afgebouwd. Maar instemmen met een grote investering is iets anders dan de lopende administratie verwerken. Tekenbevoegdheid, zeggenschap over bankrekeningen, toezicht op een vastgoedportefeuille en de eindbeslissing over contracten kunnen zwaar wegen, ook als zij slechts af en toe aan de orde zijn.
De uitspraak uit Gelderland laat zich vooral lezen als een zaak over het dossier dat een lager loon moet dragen. Een werkelijk kleinere rol kan een lager loon rechtvaardigen. De vennootschap moet ‘ik werk bijna niet meer’ vertalen in een geloofwaardige beschrijving van taken, tijdsbesteding, bevoegdheden en beloning.
Dat onderscheid doet ertoe in 2026. De Belastingdienst stelt het gebruikelijk loon vast op het hoogste van drie bedragen: het loon uit de meest vergelijkbare dienstbetrekking, het hoogste loon van een werknemer bij de vennootschap of een verbonden vennootschap, en €58.000. Een lager bedrag kan gelden als de meest vergelijkbare dienstbetrekking dat ondersteunt.
Uren zijn maar een deel van het werk
Kleine ondernemingen beginnen vaak met een deeltijdberekening. De ondernemer werkte eerst vijf dagen, nu één, dus wordt het oude loon door vijf gedeeld. Dat is een begrijpelijk vertrekpunt. Fiscaal beslecht het de zaak zelden.
De echte vergelijking betreft het werk dat resteert. Is de ondernemer nu een incidentele bestuurder, beleggingsdirecteur, strategisch adviseur of nog altijd degene die uiteindelijk de touwtjes in handen heeft? Voor welke vennootschap verricht hij dat werk? Wat zou een onafhankelijke derde ontvangen voor dezelfde taken en verantwoordelijkheden?
De checklist van de Belastingdienst voor vooroverleg laat zien hoeveel praktische details daarbij komen kijken. Daarin staan de werkzaamheden, de relevante entiteit, de arbeidsduur, de omvang en complexiteit van de onderneming. Ook ervaring, bestuurstaken, uiteindelijke beslissingsbevoegdheid, vergelijkbare functies en de lonen van werknemers binnen verbonden vennootschappen komen aan bod.
Hier raken personeelszaken en belastingadministratie elkaar. Een overgang naar pensioen vraagt meer dan een aangepast bedrag in de loonadministratie. De arbeidsrol, managementovereenkomst, interne besluiten en feitelijke werkwijze moeten hetzelfde beeld van dezelfde persoon geven.
Als de ondernemer een stap terug heeft gedaan, moet de vennootschap ook kunnen laten zien wie naar voren is gestapt. Iemand moet zich bezighouden met klanten, personeel, beleggingen, financiers, adviseurs en betalingen. Komen die taken toch steeds weer bij de gepensioneerde ondernemer terecht, dan bestaat de oude rol mogelijk nog steeds, zij het in een stillere vorm.
Ook een stille holding kan actief zijn
Neem een ondernemer die zijn werkmaatschappij heeft verkocht, maar een persoonlijke holding heeft aangehouden. Er zijn geen klanten en geen gewone werknemers. De holding bezit minderheidsbelangen, ontvangt dividenden en benoemt bestuurders. De ondernemer besteedt iedere maand enkele uren aan overleg met adviseurs en het beoordelen van besluiten.
Commercieel gezien kan dit op pensioen lijken. Vanuit bestuursperspectief kan er nog steeds belangrijk werk resteren. De loonvraag draait om de aard en waarde van dat werk, niet simpelweg om het ontbreken van een druk kantoor.
Ook verbonden vennootschappen kunnen van belang zijn. Volgens een standpunt van een kennisgroep van de Belastingdienst kan een andere aanmerkelijkbelanghouder meetellen als de werknemer met het hoogste loon voor dat deel van de gebruikelijkloonregeling. De vergelijking met de meest vergelijkbare dienstbetrekking loopt via een andere route. Die ziet op een functie waarin een aanmerkelijk belang geen rol speelt.
Bij structuren met een holding en werkmaatschappij is extra zorgvuldigheid nodig. Een reële dienstverleningsovereenkomst kan bepalen waar de arbeidsverhouding en de analyse voor de loonadministratie thuishoren. De voorwaarden moeten aansluiten bij de facturen, taken, bevoegdheden en de dagelijkse werkelijkheid binnen de groep.
Ook de auto van de zaak verdient die aandacht. Voor de loonheffingen wordt een dga voor het privégebruik van de auto als werknemer behandeld. Bij meer dan 500 privékilometers per jaar telt het voordeel mee als loon in natura. Een lager loon in geld en een ongewijzigde autoregeling moeten dus samen kloppen in de loonadministratie.
Loon, liquiditeit en opvolging
Een hoger gebruikelijk loon raakt de loonheffingen, de belastingdruk in privé, de dividendplanning en het moment waarop geld de bv verlaat. Dat kan zwaar wegen bij een onderneming met waardevolle maar illiquide bezittingen. Weinig liquiditeit en een kleinere functie zijn echter verschillende zaken. Het ene gaat over financiering, het andere over de waarde van het werk.
Voor de ondernemer aan het begin van deze column ligt het bruikbare moment in de overgang zelf. Taken lopen geleidelijk af. Besluiten gaan over naar anderen. De vennootschap verandert al lang voordat iemand om uitleg vraagt.
Een deugdelijk dossier legt die verandering vast in zakelijke termen: welke taken zijn geëindigd, welke besluiten blijven over, hoe wordt de tijd over entiteiten verdeeld en wie behandelt nu klanten, personeel, beleggingen en adviseurs? Een geloofwaardige externe vergelijking plaatst de nieuwe rol in een commercieel kader.
Deze vragen maken ook onvolledige opvolging zichtbaar. Als de ondernemer als enige een betaling kan goedkeuren, een geschil kan beslechten of de accountant kan aansturen, is het pensioen nog niet volledig in de vennootschap doorgedrongen. Dat is eerst een bestuursvraagstuk en pas daarna een loonconflict.
Een ondernemer kan het rustiger aan doen zonder te doen alsof hij is verdwenen. De zuiverste positie is de eerlijke: een rol die klein genoeg is om te beschrijven, bevoegdheden die helder zijn belegd en een loon dat bij beide past. Pensioen verandert de vorm van het werk. De bv moet het werk dat resteert nog altijd erkennen.
Wilt u uw DGA-rol, loondossier of pensioenplan laten controleren? Wij brengen de punten die aandacht vragen voor u in beeld
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
Bronnen
- Geen lager gebruikelijk loon voor gepensioneerde dga · Salaris Vanmorgen
- Rechtspraak - The verified court signal: retirement and reduced activity do not prove a lower customary salary
- Belastingdienst - Current customary-salary rule and 2026 statutory floor
- Belastingdienst - Evidence standard and payroll-file discipline for a lower salary
- Belastingdienst Kennisgroepen - Highest-paid employee test can include another substantial-interest holder
- Belastingdienst Kennisgroepen - Holding company, work company and real management arrangements
- Belastingdienst - Private use of a company car as payroll value
- Belastingdienst Kennisgroepen
