Op de dag van sluiting kan een dga denken dat het dossier leeg is. Geen personeel. Geen facturen. Geen banksaldo. Alleen nog een formulier voor de KvK en een handtekening. In de praktijk zit het echte geschil vaak op de laatste pagina. Rechtbank Gelderland oordeelde op 18 februari 2026, ECLI:NL:RBGEL:2026:1078, dat bij een liquidatie een pensioenrecht van een dga werd prijsgegeven terwijl het nog voor verwezenlijking vatbaar was, omdat de BV een vordering op de dga had.
Voor de belasting was niet het geld bepalend, maar de waarde. De rechtbank merkte de waarde van het pensioen aan als loon uit vroegere dienstbetrekking en liet de naheffing, revisierente en belastingrente in stand. Dat is de werkelijke les bij het sluiten van kleine ondernemingen. Een BV en haar eigenaar kunnen aanvoelen als één portemonnee. De fiscus houdt ze uit elkaar .
De boekhouding spreekt nog
Veel oudere dga’s hebben nog pensioenbeloften uit de tijd van pensioen in eigen beheer. Nieuwe opbouw in eigen beheer is op 1 juli 2017 gestopt, maar bestaande rechten zijn niet verdwenen. De Belastingdienst blijft die rechten verbinden aan de regeling waaruit ze zijn ontstaan. Als die regeling indexatie of een actuariële waardering voorschrijft, is het laatste boekjaar niet het moment om die geschiedenis te vergeten.
Ook bij het prijsgeven van rechten houdt de Belastingdienst de regels strak. Het prijsgeven van een pensioenrecht in eigen beheer kan op grond van artikel 19b van de Wet op de loonbelasting worden belast als loon uit vroegere dienstbetrekking; voor bestaande aanspraken werkt die bepaling door via artikel 38n. Als een recht gedeeltelijk voor verwezenlijking vatbaar is, wordt alleen dat deel belast. Onbelast prijsgeven kan maar in een smalle uitzonderingszone. Faillissement, surseance van betaling of een volledige schuldsanering zijn de duidelijkste voorbeelden. Een wens van de aandeelhouder is niet genoeg.
Verrekening kan waarde in leven houden
Daar wringt de ondernemingspraktijk. Een oprichter kan zeggen dat de BV geen geld heeft. In de jaarrekening staat dan misschien dat de dga geld aan de BV verschuldigd is. Als de BV die vordering kan verrekenen, innen, waarderen of benutten, kan de pensioenbelofte nog steeds reële waarde hebben. Het banksaldo is niet het laatste woord. Ook nadat de onderneming is gestopt, kan de balans blijven spreken.
Daarom gaan dossiers bij beëindiging zo vaak mis. Mensen kijken naar het kasgeld. De fiscalist kijkt naar de rechten. Een vordering op de dga kan voorkomen dat de BV werkelijk leeg is. En dat verandert de manier waarop de laatste pensioenbelofte moet worden beoordeeld.
Formulier 17a is geen bezem
Formulier 17a meldt de ontbinding van een rechtspersoon aan het Handelsregister. Het is een registratiestap, geen schoonmaakmiddel. De KvK stelt de eerste vraag eenvoudig: heeft de rechtspersoon nog baten? Baten zijn niet alleen geld, voorraad of een auto van de zaak. Ook bedragen die nog aan de rechtspersoon verschuldigd zijn vallen eronder, zoals vorderingen op klanten, de Belastingdienst of — in een dga-dossier — de eigenaar.
Turboliquidatie werkt alleen als er op het moment van ontbinding geen baten zijn. De transparantieregels rond turboliquidatie laten een duidelijk spoor na. Binnen veertien dagen deponeert het bestuur een balans, een staat van baten en lasten en een toelichting waarom er geen baten waren. Het bestuur moet schuldeisers bovendien schriftelijk informeren dat de stukken zijn gedeponeerd.
De Rijksoverheid verlengde de tijdelijke transparantiewet in 2025 met nog eens twee jaar, met het oog op meer transparantie, een betere bescherming van schuldeisers en het tegengaan van misbruik. Dat maakt niet iedere kleine beëindiging verdacht. Het CBS telde in het eerste kwartaal van 2026 53.540 bedrijfsbeëindigingen, en stoppen met een onderneming is onderdeel van het normale economische leven. Het zwakke punt is niet de beëindiging zelf. Het is sluiten voordat de boekhouding en het juridische verhaal hetzelfde vertellen.
De rekening-courant is de verbinding
De rekening-courant van de dga begint vaak onschuldig. Een privérekening wordt vanuit de BV betaald. Een terugbetaling gaat de andere kant op. Een paar uitgaven worden later verrekend. De Belastingdienst omschrijft een rekening-courant als een doorlopende rekening voor kleine, tijdelijke bedragen. Tot €17.500 kan rente achterwege blijven, maar alleen als het saldo gedurende het hele jaar nooit boven dat bedrag uitkomt. Gebeurt dat wel, dan moet over het volledige bedrag rente worden berekend. Die regeling vervalt ook als feitelijk sprake is van een lening.
Bij het sluiten van een onderneming waarin de eigenaar zelf werkt, maakt dat onderscheid uit. Een grote rekening-courantschuld is een financieringsrelatie. Dat vraagt om afspraken, rente, aflossingsgedrag en een passende fiscale behandeling. Als de BV daarnaast een pensioen-, stamrecht-, ODV- of lijfrenteverplichting heeft, kan die schuld privéleningen verbinden met oude-jaarsvoorzieningen. De Belastingdienst waarschuwt dat onzakelijk lenen gevolgen kan hebben voor zowel de dga als de BV, waaronder behandeling als uitdeling en, waar relevant, afkoop van pensioen of stamrecht met revisierente.
Sinds 2023 voegen de regels voor excessief lenen daar een laag aan toe. Lenen van de BV boven €500.000 wordt belast als inkomen uit aanmerkelijk belang in box 2, met voor 2023 een hogere grens. Lees die regel niet terug in oudere jaren waarover de rechter oordeelde. Voor een ondernemer in 2026 laat zij wel opnieuw hetzelfde zien: de lade met privéleningen en de lade met pensioenrechten zijn niet langer veilig van elkaar gescheiden.
Voor de handtekening
Terug aan de tafel waar de BV wordt gesloten, ligt het formulier voor de KvK misschien al klaar. De betere vraag is eenvoudig. Is de BV werkelijk leeg, of wordt er alleen niet meer in gehandeld? Een slapende holding met een oude pensioenvoorziening, een vordering op de dga, onbetaalde rente en een laatste vennootschapsbelastingpositie is geen stille onderneming. Het is een onderneming waarvan de laatste handeling nog moet kloppen.
Een zorgvuldig gesprek over de beëindiging begint met de meest recente balans, niet met de datum van uitschrijving. Pensioen-, ODV-, stamrecht- en lijfrenteposities moeten expliciet worden benoemd. De schuld van de dga moet worden uitgesplitst in rekening-courant, lening, rente en de feitelijke aflossing. Vorderingen, belastingteruggaven, schuldeisers en de laatste aangifte vennootschapsbelasting moeten in hetzelfde verhaal passen. De Belastingdienst vermeldt ook dat een BV met een pensioen- of lijfrenteverplichting op de balans niet zomaar kan worden gesloten en verwijst in die situaties naar voorafgaand overleg.
Snel sluiten is niet de vijand. Doen alsof oude beloften en privéschulden slechts achtergrondruis zijn, wel. Een BV kan al lang zijn gestopt met handelen voordat zij schoon genoeg is om te verdwijnen. De discipline is eenvoudig. Het Handelsregister, de aangifte, de balans en de privéschuldpositie moeten dezelfde werkelijkheid beschrijven. Als oude pensioenrechten op de balans staan, moet die overeenstemming er vóór de handtekening zijn.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
