Op maandagochtend slaat een ondernemer de balans open en ziet een vertrouwde post: vordering op aandeelhouder. Een privénota is via de rekening-courantbetaald. De rente is geboekt. Niets lijkt urgent. Juist daarom verdient deze post aandacht. In een kleine bv kan één persoon bestuurder, aandeelhouder én schuldenaar zijn. De administratie moet die rollen toch scherp gescheiden houden.
Wanneer een lening ook echt een lening is
Artikel 4.12 Wet IB 2001 ziet op dividenden en vergelijkbare winstuitdelingen in box 2 . Artikel 4.13 bevat daarnaast een afzonderlijke regeling voor excessief lenen van de eigen bv. De fiscale behandeling van beide routes verschilt, en in het bedrijfsdossier moeten ze dat eveneens doen. Een aandeelhouder kan civielrechtelijk nog altijd een reële schuld hebben, terwijl het fiscale dossier al een andere kant op beweegt.
For 2023, the excessive-borrowing threshold stood at €700,000. From 2024 onward, it is €500,000. In 2026, box 2 is taxed at 24.5 percent up to €68,843 and 31 percent above that. That means a tax charge can arise even when no cash dividend lands in the private bank account.
Een rekening-courantverhouding kan nuttig zijn voor kleine, kortlopende mutaties. De Belastingdienst ziet rekening-courant als een plek voor bedragen die snel worden verrekend. In de praktijk ligt de grens bij €17.500. Blijft het saldo gedurende het jaar onder dat bedrag, dan wordt geen rente berekend. Komt het boven €17.500 uit, dan wordt rente over het volledige saldo berekend.
Twee routes, één balans
Een lening van de bv aan haar aandeelhouder moet zakelijk zijn vormgegeven. De Belastingdienst wijst op een schriftelijke overeenkomst, aflossingsafspraken, zekerheden, zakelijke rente en een behandeling die aansluit bij wat een onafhankelijke geldverstrekker zou accepteren. Komt de aandeelhouder de afspraken niet na en blijft het dossier doorsudderen, dan kan de Belastingdienst de lening als inkomen van de aandeelhouder aanmerken.
Hier gaat het in veel dossiers van kleine ondernemingen mis. Een privénota wordt betaald vanuit de bv. Een overboeking dicht een gat in het huishoudbudget. Aflossing volgt, is het plan, na een verkoop of bonus. De maanden verstrijken. In het grootboek staat nog steeds lening, maar de vennootschap gedraagt zich niet langer als schuldeiser.
Own-home borrowing adds another layer. A BV can lend for the purchase, renovation, or maintenance of an own home. Qualifying interest then belongs in box 1, and the debt does not go into box 3. For the excessive-borrowing test, qualifying own-home debts are excluded. Since 31 December 2022, the BV must also have a mortgage right for such debts, unless the debt already existed on that date.
Wat een echte schuldeiser zou doen
De Hoge Raad heeft de kwestie benaderd vanuit het perspectief van de schuldeiser, onder meer in ECLI:NL:HR:2015:645 en ECLI:NL:HR:2023:26. De vraag is helder genoeg: wat zou een echte onafhankelijke schuldeiser hebben gedaan? Een bank bewaakt termijnen, rente, zekerheden en incasso. Een bv hoort hetzelfde spoor achter te laten wanneer haar eigen dga de schuldenaar is.
Dat is van belang omdat een lening van karakter kan veranderen voordat het dossier dat toegeeft. Na het verstrekken van de lening kan de bv wegens de aandeelhoudersrelatie haar rechten als schuldeiser prijsgeven. Het bedrag verlaat dan definitief het vermogen van de bv. Ook de Belastingdienst wijst erop dat handelen of juist nalaten dit effect kan hebben, ook als de formele vordering nog steeds in het grootboek staat.
Voor de ondernemer is dit geen theoretische exercitie. Het bepaalt of de vordering nog als ondernemingsvermogen meetelt, of inmiddels een verkapte winstuitdeling is geworden. Het bepaalt ook hoe de balans leest bij gesprekken met de bank, bij bedrijfsopvolging en bij een later geschil over de waarde.
Het dossier van de kleine onderneming dat standhoudt
Een sterk dossier heeft geen drama nodig. Wel orde. Leg de leningsovereenkomst, rekening-courantadministratie, renteboekingen, aflossingen, zekerheden en aangiften naast elkaar. De vennootschap moet kunnen uitleggen waarom het geld is uitgegaan, wanneer het terugkomt en wat er gebeurt zodra een termijn wordt gemist.
Die discipline beschermt beide kanten. De aandeelhouder voorkomt een onverwachte box 2-heffing over geld dat al is uitgegeven. De bv voorkomt een balans die sterker oogt dan de vordering in werkelijkheid is. In een kleine onderneming kan die schijnbare kracht kredietverstrekkers, kopers en familieleden die op de cijfers vertrouwen op het verkeerde been zetten.
Het praktische antwoord is eenvoudig. Houd kortlopende rekening-courantmutaties kortlopend. Leg structurele privéfinanciering vast in een deugdelijk leningendossier. Bewaak de grens van €500.000 zorgvuldig. En gaat het geld naar de eigen woning, kwalificeer het dan ook zo en houd de hypotheekpositie op orde. De fiscus vraagt niet om vriendelijkheid. De fiscus vraagt om een vennootschap die zich als vennootschap gedraagt.
Wilt u uw dga-lening vóór het jaareinde laten checken?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
Bronnen
- Geen winstuitdeling zonder prijsgeven vordering bv - Taxence
- Wettenbank (Wet inkomstenbelasting 2001, art. 4.12) - Definition of regular AB income
- Wettenbank (Wet excessief lenen bij eigen vennootschap) + Wettenbank (Wet IB 2001 art. 4.13 references) - Excessive borrowing fiction in box 2
- Belastingdienst - Current AB tariff levels (impact on cash planning)
- Belastingdienst (fisin portal: Aanmerkelijk belang) - Excessive borrowing thresholds and operation
- Wettenbank (Staatssecretaris van Financiën) - Belastingdienst policy: Verzamelbesluit aanmerkelijk belang 2025
- Belastingdienst Kennisgroepen - Belastingdienst knowledge position on pricegiving after lending
- Belastingdienst Kennisgroepen - Belastingdienst knowledge on excessive-loan edge cases
