Sommige fiscale problemen dienen zich aan in een stil overleg. Een fondsmanager, adviseur en boekhouder leggen de eindejaarsplanning op tafel. Het fiscale resultaat staat erin. Het banksaldo niet. De eerste praktische vraag is eenvoudig: kun je winst uitkeren als het geld nooit is binnengekomen?
Per 1 januari 2025 zijn de fiscale regels voor bepaalde Nederlandse en buitenlandse rechtsvormen gewijzigd, waaronder de cv, het FGR, de fbi en de vbi. Daarmee is een oude spanning scherper zichtbaar geworden. Fiscale winst , juridische eigendom en zeggenschap over de bankrekening bewegen niet altijd in hetzelfde tempo.
Een standpunt van de Belastingdienst van 31 maart 2025 maakt die spanning concreet. Een BV die als commanditaire vennoot deelneemt in een cv, moet haar aandeel in de bezittingen, schulden en fiscale winst van de cv meenemen bij de fbi-toetsen. Dat kan ook als de winst nog niet is uitgekeerd. De civielrechtelijke aansprakelijkheid ligt dan elders. De fiscale toerekening wacht niet tot het geld beschikbaar is.
De lastige scheidslijn
Een fiscale beleggingsinstelling, oftewel fbi, is een NV, BV of FGR waarvan het doel en de feitelijke werkzaamheden bestaan uit het beleggen van vermogen. Als aan de voorwaarden is voldaan, bedraagt het vennootschapsbelastingtarief 0 procent. Dat tarief verdien je met discipline, niet met het juiste etiket.
Eén voorwaarde speelt ieder jaar. Een fbi moet haar winst binnen acht maanden na afloop van het boekjaar aan de aandeelhouders uitkeren. Artikel 28 Wet Vpb 1969 is daarvoor het wettelijke anker. Het regime kent daarnaast financieringsgrenzen, aandeelhouderseisen, regels voor dividendbelasting en voorschriften over het verkrijgen en verliezen van de fbi-status.
Sinds 1 januari 2025 mag een fbi niet meer rechtstreeks in Nederlands vastgoed beleggen. Gebeurt dat toch, dan geldt het normale vennootschapsbelastingtarief. Indirecte beleggingen in Nederlands vastgoed en beleggingen in buitenlands vastgoed blijven mogelijk. Dat is van belang voor structuren die er op papier nog ongewijzigd uitzien, maar inhoudelijk wel zijn veranderd.
Als de boekhouding en de bankrekening elkaar tegenspreken
De echte problemen ontstaan wanneer de fiscale toerekening en de civielrechtelijke zeggenschap uiteenlopen. Het fiscale recht kan winst, bezittingen of schulden tot de fbi-berekening rekenen. De contracten kunnen de bankrekening, de lening of het tekeningsrecht intussen ergens anders neerleggen. In die ruimte verliezen besturen tijd en soms hun nachtrust.
Bij een kleinere structuur is de mismatch makkelijk voor te stellen. Een familiale beleggings-BV neemt deel in een cv die bezittingen aanhoudt. De cv maakt fiscale winst, maar het geld blijft binnen de structuur. Het bestuur ziet geen overeenkomstig banksaldo. Voor de uitkeringstoets ziet de fiscaliteit nog steeds winst.
Schuld vormt het tweede drukpunt. Het standpunt van de Belastingdienst bevestigt dat toegerekende bezittingen en schulden meetellen voor de financieringstoets van artikel 28. De wettelijke systematiek werkt met grenzen van 60 procent voor schulden die zijn gedekt door onroerende zaken en 20 procent voor andere schulden, gemeten ten opzichte van de overige beleggingen. Een schuld waarvoor de fbi civielrechtelijk niet aansprakelijk is, kan dus wel haar fiscale ruimte verkleinen.
FGR's en andere lichamen
Hetzelfde patroon doet zich voor bij een FGR. De Belastingdienst omschrijft een FGR als een overeenkomst, meestal tussen een beheerder, een bewaarder en participanten, zonder specifieke rechtsvorm. Voldoet het FGR aan de voorwaarden, dan is het zelfstandig belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Voldoet het daar niet aan, dan worden de voordelen fiscaal aan de participanten toegerekend.
Dat verschil verandert de administratie. Het bepaalt wie inkomsten moet aangeven, wie bezittingen aanhoudt, wie de schuld draagt en wie de onderliggende documentatie bijhoudt. Ook van belang is dat fondsen die tot en met 2024 fiscaal transparant zijn, in 2025 en 2026 kunnen kiezen om niet als FGR te worden aangemerkt door zich niet bij de Belastingdienst te registreren. Ze blijven dan transparant en de participanten blijven rechtstreeks belastingplichtig.
Ook grensoverschrijdende lichamen vragen om dezelfde zorgvuldigheid. Een buitenlandse benaming bepaalt op zichzelf niet de Nederlandse fiscale uitkomst. Uit materiaal van de Kennisgroep van de Belastingdienst over Duitse Sondervermögen blijkt dat de Nederlandse behandeling kan afhangen van het aantal participanten, de FGR-voorwaarden en de gekozen kwalificatiemethode. De structuur op tafel is belangrijker dan de naam op het briefpapier.
Het dossier dat het verhaal overeind houdt
Voor de ondernemer, het family office, de adviseur of de administrateur is de controle overzichtelijk. Welke lichamen maakten eind 2024 deel uit van de structuur? Welke zijn vanaf 2025 voor de Nederlandse fiscaliteit transparant of niet-transparant? Welke bankrekeningen, leningsovereenkomsten, deelnemersregisters en bestuursnotulen onderbouwen dat antwoord?
Drie vragen moet je uit elkaar houden. Wie wordt voor de Nederlandse fiscaliteit geacht het vermogen aan te houden of het resultaat te behalen? Wie kan het geld daadwerkelijk overboeken? Wie is juridisch aansprakelijk voor de schuld? Als de antwoorden verschillen, moet de administratie dat verschil helder weergeven, zonder omhaal en zonder mist.
Dat is de praktische les. Nederlandse fiscale winst kan binnenkomen voordat het geld binnenkomt. Een schuld kan meetellen voordat de civielrechtelijke aansprakelijkheid zich echt laat voelen. Voor een fbi zijn dat geen boekhoudkundige details. Ze raken de uitdelingsverplichting binnen acht maanden, de financieringsruimte, de dividendplanning, de aangiften, de jaarrekening en de verantwoordelijkheid van het bestuur.
Geen enkel mkb-bedrijf hoeft hiervan in paniek te raken. Wel is een overzichtelijke kaart nodig. Als de fiscale kaart, de juridische documenten, de bankrekeningen en de leningadministratie nog steeds hetzelfde verhaal vertellen, is het regime met vertrouwen te bewaken. Doen ze dat niet, dan is een vroeg gesprek de goedkoopste oplossing.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
