In ECLI:NL:HR:1989:AB9521, Rechtspraak, draait het in de praktijk om een geschil waarinadministratie, waardering en bedrijfsfeiten de uitleg moesten dragen. Voor oprichters is de nuttige vraag of de administratie de feiten, cijfers, veronderstellingen en beslissingen nog kan verklaren zodra iemand het verhaal kritisch tegen het licht houdt.
Somewhere in a Dutch transport office, a founder is looking at the fuel card, the wage run and the VAT balance on the same morning. The trucks must move. Staff must be paid. A supplier has waited for months. The accountant wants updated figures because the company is running out of room.
Op zo’n ochtend merkt een bestuur of het feiten heeft, of alleen hoop.
De openbare balans
Een gedeponeerde jaarrekening is geen intern bedrijfsgeheugen. De KvK zegt dat deponering financiële informatie beschikbaar maakt voor iedereen die belangstelling heeft voor de onderneming. Via de dataservices zijn die jaarrekeningen bovendien eenvoudig op te vragen en te beoordelen. Een leverancier, kredietverstrekker, kredietverzekeraar, advocaat of geautomatiseerd screeningsysteem kan hetzelfde dossier lezen.
Dat wordt relevant zodra de druk van een mogelijk faillissement oploopt. Bij een faillissementsaanvraag hanteert de rechtbank de summiere toets van artikel 6 Faillissementswet. Het is geen volledig proces over iedere factuur. Een opeisbare vordering en steun van andere schuldeisers kunnen al richting geven aan de eerste beslissing.
Het Gerechtshof Amsterdam beschouwde informatie uit de jaarrekening in ECLI:NL:GHAMS:2026:1182 als relevant bij de beoordeling van die steunvordering. Voor een kleine bv maakt dat de balans tot meer dan een complianceproduct. Oude schulden, rekening-courantverhoudingen en leningen kunnen in handen van een ander ineens actueel bewijsmateriaal worden.
De factuur op het verkeerde moment
The sharpest scene is rarely a large acquisition or a bank refinancing. It is an ordinary trade bill at the wrong moment. In Rechtbank Gelderland, ECLI:NL:RBGEL:2026:502, directors were held personally liable for unpaid fuel bought on account in the week before the company filed for bankruptcy.
Die uitspraak past in de Beklamel-lijn van de Hoge Raad uit 1989. Een bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk zijn wanneer hij verplichtingen aangaat terwijl hij weet, of behoort te begrijpen, dat de onderneming niet zal kunnen nakomen en geen verhaal zal bieden. In gewone bedrijfstaal: het gaat niet om de brandstof, maar om timing en kennis.
Daar komt het transportkantoor weer in beeld. Gisteren was de tankpas routine. Vlak voor een voorgenomen faillissementsaanvraag kan diezelfde pas bewijs worden van een nieuwe toezegging zonder reële betalingsroute. Het bedrag kan bescheiden zijn. De vraag is of nieuw krediet op dat moment al strengere goedkeuring vereiste.
Rechters laten ruimte om door te gaan
Daar staat een belangrijke nuancering tegenover. Rechters laten ruimte voor bestuurders die een reële weg vooruit kunnen laten zien. Rechtbank Limburg wees in ECLI:NL:RBLIM:2026:3810 een vordering tegen een bestuurder af omdat de curator de grondslag onvoldoende precies had gesteld. Rechtbank Midden-Nederland benadrukte in ECLI:NL:RBMNE:2026:359 eveneens dat ernstig persoonlijk verwijtbaar handelen moet worden vastgesteld.
Die balans is voor oprichters van belang. Een moeilijke maand, een verloren klant of druk van een bank leidt niet automatisch tot persoonlijke aansprakelijkheid. Het risico neemt toe wanneer het verhaal vaag wordt. Als voortzetting afhankelijk is van ontvangsten van debiteuren, herfinanciering, een kostenbesparing of een WHOA-traject, heeft de onderneming gedateerde onderbouwing nodig zolang de keuzes nog worden gemaakt.
De bredere cijfers geven geen aanleiding voor drama. Het CBS meldde dat het aantal faillissementen in mei 2026 19 procent lager lag dan een jaar eerder, bij een faillissementsgraad van 7,7 per 100.000 bedrijven. Tegelijkertijd stond het ondernemersvertrouwen aan het begin van het tweede kwartaal op -14,8.
Belasting heeft zijn eigen klok
Btw en loonheffingen zijn in deze situatie geen gewone leveranciersschuld. De Belastingdienst zegt dat een melding betalingsonmacht binnen twee weken moet worden gedaan nadat de belasting volgens de aangifte had moeten zijn betaald. De Belastingdienst benadrukt ook dat zo’n melding iets anders is dan een verzoek om uitstel van betaling. Een telefonisch verzoek om uitstel wordt niet als melding betalingsonmacht geregistreerd.
Rechtbank Noord-Holland laat in ECLI:NL:RBNHO:2026:2673 zien waarom dat verschil ertoe doet. De rechtbank beoordeelde bestuurdersaansprakelijkheid voor loonheffingen en btw-schulden op grond van artikel 36 Invorderingswet 1990. Voor een personeelsintensieve of btw-gevoelige onderneming is de fiscale liquiditeit bestuursinformatie.
De maandafsluiting moet daarom meer laten zien dan winst. Zij moet ook de btw-positie, de loonheffingen, de loonverplichtingen, achterstallige leveranciers, verwachte debiteurenontvangsten en rekening-courantbewegingen bevatten. Als die posten niet voor het bestuur liggen, is het bestuur eigenlijk al te laat.
Het dossier dat blijft liggen
Ook de deponeringsdiscipline doet ertoe. De KvK zegt dat jaarrekeningen in alle gevallen binnen twaalf maanden na afloop van het boekjaar moeten worden gedeponeerd. Voor een bv waarvan alle aandeelhouders ook bestuurder zijn en ondertekening gelijkstaat aan vaststelling, noemt de KvK als praktische uiterste datum tien maanden en acht dagen na het einde van het boekjaar, tenzij de statuten anders bepalen.
Rechtbank Rotterdam laat in ECLI:NL:RBROT:2026:6388 zien hoe schending van de publicatieplicht van artikel 2:394 BW in een faillissement de bewijsvermoedens van artikel 2:248 BW kan activeren. Een te late of ondeugdelijke deponering is daarom niet alleen een administratief probleem. Zij kan de positie van de bestuurder veranderen wanneer een curator het verhaal reconstrueert.
De nuttige gewoonte is eenvoudig. Lees de laatst gedeponeerde jaarrekening zoals een schuldeiser dat zou doen. Kijk naar oude schulden, leningen aan of van verbonden partijen, onduidelijke toelichtingen en saldi met bestuurders of groepsmaatschappijen. Vraag of de volgende versie de financiële positie van de onderneming helder uitlegt.
Voor veel kleine bv’s is het werkelijke ritme een kort liquiditeitsoverzicht voor de komende dertien weken, gekoppeld aan belastingdata en nieuwe verplichtingen. Brandstof, voorraad, huurverlengingen, software, onderaannemers en leverancierskrediet verdienen een andere bespreking zodra de onderneming al nadenkt over faillissement, een WHOA-traject of een andere herstructureringsroute.
De KvK omschrijft de WHOA als onderdeel van de Faillissementswet, met een door de rechter goedgekeurd akkoord dat ook tegenstemmende schuldeisers kan binden als een faillissement moet worden voorkomen. Die route is geen magische uitgang. Zij laat wel zien dat het Nederlandse recht ruimte laat voor herstel. De prijs daarvan is serieus bewijs van levensvatbaarheid en een eerlijke behandeling van schuldeisers.
De oprichter in het transportkantoor heeft geen college over risico nodig. Hij moet weten welke betalingen de onderneming overeind houden, welke nieuwe toezeggingen persoonlijke blootstelling kunnen veroorzaken en welke belastingdata niet als gewone vertraging mogen worden behandeld. De accountant zit niet achter het stuur, maar de cijfers moeten helder genoeg zijn om het bestuur te laten sturen.
Goed bestuur is op zijn best geen ordner die na de storm wordt samengesteld. Het is de gedateerde notitie die wordt geschreven terwijl de storm nog buiten het raam raast. Jaarrekeningen kunnen de paniek overleven. Dat geldt ook voor een zorgvuldige vastlegging van waarom de onderneming bleef doorrijden, wanneer zij geen nieuw krediet meer aannam en hoe het bestuur het verschil kende.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Linda Pavan voor publicatie.
