Voor Nederlandse internetaanbieders berust een rechtmatige beperking op duidelijk eigenaarschap, zorgvuldige afweging en periodieke toetsing.
Stel u de netwerkcentrale van een kleine regionale internetaanbieder voor. Er komt een melding binnen over een website die een kopie lijkt te zijn van een gesanctioneerd Russisch mediakanaal. Het domein is onbekend, maar klanten kunnen het nog steeds bereiken. Het netwerkteam kan de toegang snel beperken. Eerst moet iemand bepalen of daarvoor een deugdelijke juridische grondslag bestaat.
Die beslissing staat van twee kanten onder druk. Internetverkeer blokkeren is geen gewone commerciële keuze. Een door sancties verboden verspreidingsroute openlaten brengt weer een ander risico mee. Technici hebben een antwoord nodig, de klantenservice moet uitleg kunnen geven en het management moet weten wie bevoegd is om te beslissen.
Op 26 augustus 2026 publiceerde de Autoriteit Consument & Markt, ACM, een leidraad en een praktische lijst van websites die verband houden met Russische media-entiteiten waarop sancties van de Europese Unie van toepassing zijn. De lijst helpt aanbieders hun weg te vinden, maar neemt de beslissing niet van hen over.
De uitzondering blijft beperkt
Netneutraliteit is het uitgangspunt. Nederlandse internetaanbieders mogen verkeer in beginsel niet blokkeren of onnodig beperken. Open internettoegang is de regel, niet een voorkeur die aanbieders terzijde kunnen schuiven zodra een website omstreden of commercieel lastig wordt.
Europese sancties vormen een specifieke uitzondering. Artikel 2 septies van Verordening 833/2014 verbiedt het uitzenden en het faciliteren van of anderszins bijdragen aan de online verspreiding van inhoud van aangewezen media-entiteiten. Maatregelen die nodig zijn om het Europese recht na te leven, kunnen daarom vallen onder de uitzondering voor wettelijke verplichtingen in de Open-internetverordening.
De praktische lijst van de ACM geeft aanbieders meer duidelijkheid over het toezicht. Staat een website op die lijst, dan treedt de ACM niet handhavend op wegens schending van de netneutraliteitsregels wanneer een aanbieder de site blokkeert. Dat biedt nuttige zekerheid binnen de toezichthoudende rol van de ACM.
De lijst is geen blokkeerbevel. De aanbieder blijft zelf verantwoordelijk voor de naleving van het sanctierecht, terwijl de handhaving daarvan berust bij de bevoegde instanties, waaronder het Openbaar Ministerie. Aanbieders moeten begrijpen welke instantie waarover duidelijkheid heeft gegeven en waar hun eigen beoordeling begint.
Een lijst is nuttig, maar niet volledig
De praktische lijst is niet uitputtend. Ook nieuwe domeinen en mirrorsites kunnen onder de sanctieregels vallen. Aanbieders moeten zulke gevallen zelf beoordelen en zorgvuldig omgaan met beperkingen van websites die niet op de gepubliceerde lijst staan.
Het is een bekend compliancevraagstuk in een technisch veeleisende omgeving. De externe lijst levert informatie aan. De werkelijke beheersmaatregel is het proces waarmee die informatie tot een gemotiveerd besluit leidt. Wie heeft de update ontvangen? Wie heeft het domein gecontroleerd? Wie heeft de beperking goedgekeurd? Welke maatregel is precies uitgevoerd? Wanneer wordt het besluit opnieuw beoordeeld?
Terug naar de regionale aanbieder. Stel dat het gemelde domein sterk lijkt op een website op de ACM-lijst, maar ook ander materiaal bevat. Een snelle beslissing kan rechtmatige inhoud raken en klachten van klanten veroorzaken. Een trage beslissing kan verboden verspreiding laten voortduren. De juridisch adviseur en het netwerkteam kunnen die vraag niet tussen hun verantwoordelijkheden in laten liggen.
Eigenaarschap weegt zwaarder dan het spreadsheet. Een bewaakte mailbox zonder aangewezen verantwoordelijke is geen eigenaarschap. Dat geldt ook voor een geautomatiseerde leveranciersfeed zonder geteste overdracht. Er moet iemand verantwoordelijk zijn die bevoegd is om een melding door de fasen van beoordeling, goedkeuring, uitvoering en herbeoordeling te leiden.
De kosten zitten rondom de blokkade
Voor een kleinere aanbieder is de technische ingreep mogelijk het goedkoopste onderdeel. De structurele kosten zitten eromheen: officiële wijzigingen volgen, juridisch advies inwinnen, de uitvoering testen, bezwaren behandelen, dossiers bijhouden en klanten uitleg geven zonder bij ieder gesprek met de helpdesk een nieuw juridisch antwoord te verzinnen.
Die kosten horen thuis in het operationele model. Wie iedere sanctiewijziging als een uitzonderlijk juridisch project behandelt, creëert vertraging en dubbel werk. Een bescheiden terugkerend budget voor monitoring, toetsing en technisch onderhoud is misschien minder zichtbaar dan netwerkapparatuur, maar ondersteunt dezelfde belofte: betrouwbare toegang binnen de grenzen van de wet.
Het sanctielandschap verandert voortdurend. Op 23 juli 2026 nam de Europese Unie haar 21e sanctiepakket tegen Rusland aan. Daarin stonden maatregelen op het gebied van olie-inkomsten, banken, ondernemingen, de schaduwvloot en het omzeilen van sancties. Die bredere dynamiek laat zien waarom sanctiebeheersing niet alleen van een jaarlijkse beleidsbespreking mag afhangen.
De ACM houdt haar lijst actueel, beoordeelt deze ten minste jaarlijks en werkt haar bij als daar een directe aanleiding voor bestaat. Het interne ritme van een aanbieder moet mogelijk hoger liggen. Een melding over een nieuwe mirrorsite, een update van de ACM of een bezwaar van een getroffen partij moet terechtkomen bij iemand die de kwestie kan beoordelen zolang de informatie nog relevant is.
Ken de rol van de onderneming
De leidraad is gericht op internettoegangsdiensten. Hostingbedrijven, cloudleveranciers, platforms en managedservicebedrijven moeten eerst vaststellen welke rol zij vervullen in de keten tussen inhoud en gebruiker.
Die vraag voorkomt zowel nalatigheid als overmatig ingrijpen. Een onderneming mag een sanctievraagstuk niet terzijde schuiven enkel omdat zij zichzelf een technologieleverancier noemt. Zij moet evenmin de toegang beperken alleen omdat een andere partij een dringend verzoek heeft gestuurd. De juridische rol, de contractuele positie en de feitelijk geleverde dienst moeten duidelijk zijn voordat tot handelen wordt overgegaan.
Terug bij de netwerkcentrale is het sterkste antwoord niet alleen dat een domein op een lijst stond. Het is een beknopt verslag van het besluit: het officiële signaal, de juridische grondslag, de verantwoordelijke persoon, de reikwijdte van de maatregel, de uitvoeringsdatum en het volgende toetsingsmoment.
Een goed sanctieproces presenteert blokkeren niet als een overwinning. Het behandelt een beperking als een uitzonderlijke ingreep die aan beide kanten zorgvuldigheid vergt. De ACM heeft de onzekerheid voor Nederlandse aanbieders verkleind. De resterende opgave is die duidelijkheid om te zetten in gedisciplineerde besluitvorming voordat het volgende onbekende domein opduikt.
Moet uw organisatie de verantwoordelijkheid en besluitvorming rond sanctiegerelateerde websiteblokkades aanscherpen, neem dan contact op met Pavan Geraedts voor gericht juridisch advies.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan vóór publicatie.
Bronnen
- ACM publiceert leidraad gesanctioneerde websites | ACM
- Autoriteit Consument & Markt - ACM practical list and residual provider responsibility
- Autoriteit Consument & Markt - Net neutrality remains the default rule
- Rijksoverheid - Sanctions regime remains a moving target
- De Nederlandsche Bank and Autoriteit Financiële Markten - Official sanctions updates reinforce the need for current records
- Rijksoverheid - DNS blocking had already become an operational government-telecom issue
- Autoriteit Consument & Markt - Leidraad praktische lijst met websites van gesanctioneerde entiteiten
