Nieuw zzp-beleid doet ertoe, maar dagelijkse aansturing en tariefopbouw bepalen nu al wat een klein bedrijf moet kunnen verdedigen.
Op dinsdagochtend komt een specialist aan bij een klein bedrijf. Ze heeft een eigen onderneming, stuurt maandelijks een factuur en tekende vorig jaar een opdrachtovereenkomst. Toch schuift ze aan bij het teamoverleg, werkt ze in de systemen van de klant en wacht ze tot een manager de prioriteiten voor die week bepaalt.
Wat begon als een zelfstandige opdracht, is geleidelijk een gewone functie geworden. De oprichter ziet nog steeds dezelfde betrouwbare professional. De fiscale en juridische positie kan intussen zijn veranderd.
Die spanning is belangrijker dan de kabinetsbelofte van een nieuwe Zelfstandigenwet. In de Troonrede van 2026 wordt de toekomstige wet gepresenteerd als een manier om echt ondernemerschap te beschermen en schijnzelfstandigheid aan te pakken. Het voorstel verdient aandacht, maar voor de opdracht van vandaag gelden nog steeds de huidige regels.
Het contract ontmoet de werkweek
De normale handhaving door de Belastingdienst is op 1 januari 2025 hervat. Als een arbeidsrelatie als schijnzelfstandigheid wordt aangemerkt, kunnen correcties en naheffingsaanslagen voor de loonheffingen volgen. Naheffingen kunnen in het algemeen teruggaan tot 1 januari 2025. Bij kwade trouw of het negeren van een eerdere aanwijzing kan een periode van maximaal vijf jaar gelden.
Sinds 1 januari 2026 kan de Belastingdienst op dit terrein ook vergrijpboetes opleggen. In 2026 worden geen verzuimboetes opgelegd. Dat onderscheid is relevant, maar de praktische kern is eenvoudiger: het fiscale risico kan zichtbaar worden nadat het werk al is uitgevoerd, gefactureerd en betaald.
Een contract blijft nuttig. Het legt de beoogde verhouding, de opdracht, het tarief en de commerciële voorwaarden vast. Maar het moet ook blijven aansluiten op de manier waarop het werk werkelijk wordt gedaan.
In het Deliveroo-arrest oordeelde de Hoge Raad dat de arbeidsrelatie als geheel moet worden beoordeeld. Gezag over werk en werktijden, organisatorische inbedding, vervanging, beloning, commercieel risico en ondernemerschap kunnen allemaal meewegen. Een hoog tarief, meerdere klanten, een KvK-inschrijving of een factuur met btw geeft op zichzelf niet de doorslag.
De echte toets begint wanneer iemand naar het werk kijkt in plaats van naar het etiket.
De opdracht kan verschuiven
Classificatierisico ontstaat vaak uit gemak. Een project duurt langer dan verwacht. De opdrachtnemer gaat meedraaien in een terugkerend rooster. Een manager begint verlof goed te keuren omdat continuïteit belangrijk is geworden.
Op papier blijft vervanging mogelijk, maar in de praktijk zou niemand een onbekende vervanger accepteren. De opdrachtnemer wordt geleidelijk afhankelijk van één opdrachtgever, terwijl de klant haar steeds meer als onderdeel van de normale bezetting behandelt.
Elke wijziging kan afzonderlijk onschuldig lijken. Samen kunnen ze een ander verhaal vertellen dan de overeenkomst die negen maanden eerder is getekend.
De Belastingdienst verwacht dat opdrachtgevers en opdrachtnemers hun arbeidsrelatie ook tijdens de opdracht opnieuw beoordelen. De nuttige controle is niet nóg een formulier bij de start, maar een bewust toetsmoment zodra het werk verandert.
Is de reikwijdte van de opdracht uitgebreid? Wie bepaalt inmiddels de uren? Kan de opdrachtnemer nog steeds zelf bepalen hoe het resultaat wordt geleverd? Draagt zij commercieel risico, of levert ze vooral tijd onder toezicht?
De oprichter in dat dinsdagoverleg heeft geen behoefte aan een opgevoerde compliancevoorstelling. Het bedrijf moet eerlijk vastleggen wat er is veranderd en wanneer. E-mails, projectplannen, facturen en systeemtoegang kunnen helpen om dat te reconstrueren. Dat geldt ook voor de manager die het werk aanstuurde.
Lagere tarieven vragen om scherper bewijs
Vanaf 31 december 2026 kan een zelfstandige die minder dan € 38 per uur verdient, zich beroepen op het vermoeden dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. De opdrachtgever moet dan aantonen dat de relatie geen dienstverband is. Het bedrag van € 38 geldt vanaf 1 januari 2026.
Bij deze opdrachten is het tarief op de factuur slechts het begin. Een bedrijf moet kunnen uitleggen wat in dat tarief was inbegrepen, hoe de gewerkte tijd is gemeten en welke kosten voor rekening van de opdrachtnemer kwamen. Onbetaalde voorbereiding of administratie kan eveneens invloed hebben op het effectieve uurtarief.
Eén precieze vraag is de moeite waard: als het tarief zes maanden later ter discussie wordt gesteld, kan het bedrijf dan de overeenkomst, uren, facturen en feitelijke uitvoering met elkaar in overeenstemming brengen zonder het verhaal uit het geheugen te moeten reconstrueren?
Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten mogen tot en met 31 december 2029 worden gebruikt als zij op 6 september 2024 geldig waren. Hun waarde hangt ervan af of partijen daadwerkelijk volgens de voorwaarden werken. De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer en verlengt bestaande overeenkomsten niet.
Papier kan de feiten ondersteunen. Het kan ze niet vervangen.
Compliance in een krappere arbeidsmarkt
Dit zou eenvoudiger zijn als elke twijfelachtige zzp-constructie direct kon worden vervangen. De markt biedt die ruimte steeds minder.
Volgens het CBS hadden in het tweede kwartaal van 2026 bijna 1,5 miljoen mensen zelfstandigheid als voornaamste werkkring. Het aantal zzp’ers was zes kwartalen op rij gedaald en lag 131.000 lager dan in het vierde kwartaal van 2024.
Voor bedrijven die specialistische capaciteit inkopen, is die ontwikkeling relevant. Een oprichter die één zzp-relatie aanpast, kan met een reëel personeelstekort komen te zitten. Loondienst, uitzendwerk en flexibele arbeid brengen ieder hun eigen kosten en verplichtingen mee.
Ook de regels voor flexibel werk krijgen meer structuur. De meeste wijzigingen uit de Wet meer zekerheid flexwerkers treden op 1 januari 2028 in werking. De wet vervangt nulurencontracten door bandbreedtecontracten. Het maximale aantal uren mag niet meer dan 30 procent boven het minimum liggen. De regels die uitzendkrachten recht geven op ten minste gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden gaan op 31 december 2026 in.
Compliance staat niet los van prijsstelling, werving en beloften over levering.
Terug naar het dinsdagoverleg. De uitkomst kan nog steeds een werkelijk zelfstandige opdracht zijn. Misschien is een smaller afgebakend project nodig, een andere manier van aansturen of een dienstverband. De belangrijkste stap is dat het bedrijf zelf beslist voordat de gewoonte dat doet.
De voorgestelde Zelfstandigenwet verdient aandacht, maar mag geen reden zijn om passief af te wachten. De definitieve criteria, het overgangsrecht en de ingangsdatum moeten nog volgen. Intussen ligt het sterkste bewijs dicht bij het werk zelf: wie beslist, wie draagt het risico, hoe is het tarief opgebouwd en beschrijft de overeenkomst nog steeds een gewone werkweek?
Dat is geen papierwerk om het papierwerk. Het is de discipline om het gekozen arbeidsmodel van het bedrijf ook werkelijk waar te maken.
Toets hoe uw zzp-opdrachten in de praktijk functioneren voordat de dagelijkse routine een situatie creëert die de overeenkomst niet meer kan dragen.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan vóór publicatie.
Bronnen
- Troonrede: Kabinet zet in op innovatie, minder regels en nieuwe zzp-wet
- Rijksoverheid - Official policy signal: new Zelfstandigenwet
- Belastingdienst - Current enforcement and payroll exposure
- Belastingdienst - Evidence follows the practical relationship, not the template
- Rechtspraak - Legal test for employment status
- Rijksoverheid - Lower-paid worker presumption and reversal of proof pressure
- Belastingdienst - Practical assessment tools and the need for periodic review
- CBS - Labour-market shift behind the compliance decision
