Een oprichter verkoopt een familiebedrijf en staat voor een lastige vraag. Het vermogen is reëel, de fiscale blootstelling aanzienlijk en een internationale structuur belooft een gunstiger resultaat. Vennootschappen worden opgericht, contracten ondertekend en salarissen geregeld. Aan de vergadertafel lijkt het plan compleet.
Dan stelt iemand de vraag die voorop had moeten staan: welk werk wordt er feitelijk verricht?
Die vraag staat centraal in een uitspraak van Rechtbank Oost-Brabant van 1 juli 2026, gepubliceerd als ECLI:NL:RBOBR:2026:5234. Het geschil betrof drie zussen, de opbrengst van de verkoop van een familiebedrijf en een constructie die Nederland, Luxemburg en Spanje omvatte.
De rechtbank hield BDO-NL verantwoordelijk voor het adviseren over, het opzetten en het uitvoeren van een fiscaal schijnarrangement. Daarin was een voorgenomen dienstverband in Spanje opgenomen, terwijl de zussen niet werkelijk van plan waren het beschreven werk te verrichten. Er waren arbeidsovereenkomsten en financiering voor de salarissen. Het werk daarachter ontbrak.
De rechtbank stelde BDO-NL aansprakelijk voor de daaruit voortvloeiende schade. Over de schadevergoeding wordt afzonderlijk beslist. Ook stelde de rechtbank eigen schuld aan de kant van de zussen vast, omdat zij wisten dat het dienstverband alleen op papier bestond.
The moment advice becomes participation
Dit is meer dan een verhaal over slecht afgelopen fiscaal advies. Het markeert de grens tussen het uitleggen van een structuur en er onderdeel van worden.
Een adviseur kan beginnen met een memo. De rol verandert wanneer die adviseur helpt bij het regelen van entiteiten, arbeidsovereenkomsten, financiering van de loonbetaling en onderliggende rapportages. Elke praktische handeling verbindt de adviseur nauwer met de commerciële werkelijkheid die aan de belastingautoriteiten wordt voorgehouden.
In deze zaak verlangde de rechtbank duidelijke en ondubbelzinnige waarschuwingen over het ontoelaatbare karakter van de constructie, het verbod op simulatie en de mogelijke fiscale en strafrechtelijke gevolgen. Algemene verwijzingen naar risico’s voldeden niet aan die norm.
Dat onderscheid is ook voor kleinere kantoren van belang. Hun structuren omvatten misschien minder geld, maar steunen vaak zwaar op één vertrouwde adviseur. Een oprichter kan de uitvoering opvatten als goedkeuring. De adviseur kan ervan uitgaan dat de cliënt de kanttekeningen begrijpt. Verantwoordelijkheid kan verdwijnen in de ruimte tussen die aannames.
Een aansprakelijkheidsbeding bood hier geen bescherming. De rechtbank vond een beroep op de contractuele uitsluiting onaanvaardbaar naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid. De bredere les is eenvoudig: papierwerk verliest zijn kracht wanneer het handelen botst met de professionele zorgplicht die aan de opdracht ten grondslag ligt.
Business life leaves a trail
Een echte buitenlandse onderneming laat de gebruikelijke sporen na. Mensen verrichten werk. Managers nemen besluiten. Klanten ontvangen iets. Geldstromen hebben commerciële redenen. Agenda’s, correspondentie, rapportages, facturen en bankgegevens vertellen geleidelijk hetzelfde verhaal, zonder dat dit hoeft te worden ingestudeerd.
Een zwakke structuur ontwikkelt zich in tegengestelde richting. Documenten ondersteunen het gewenste fiscale resultaat, terwijl het dagelijks ondernemingsleven mager blijft. Er is loonadministratie omdat die voor de structuur nodig is. Een functietitel verschijnt voordat iemand de functie heeft omschreven. Geld circuleert om de schijn van activiteit in stand te houden, in plaats van nuttig werk te vergoeden.
Ga terug naar de oprichter na de verkoop. Er wordt een Spaanse vennootschap voorgesteld, samen met een lokale functie in loondienst. De relevante vraag is niet of het contract professioneel oogt. Het gaat erom of de oprichter een normale dinsdag in die functie kan beschrijven.
Wie belt er? Welke beslissing hoort op het bureau van die persoon? Welk werk komt daaruit voort? Waarom heeft de onderneming dit nodig?
Wanneer die antwoorden vaag blijven, lost nog een juridisch document het probleem niet op. De commerciële grondslag verdient aandacht voordat de uitvoering doorgaat.
A Dutch tax claim can travel with the founder
De Nederlandse fiscale context maakt dit groter dan één Spaanse constructie. Volgens de uitleg van de Belastingdienst wordt iemand die emigreert met een aanmerkelijk belang geacht de aandelen op dat moment te hebben verkocht. De daaruit voortvloeiende winst kan leiden tot een conserverende aanslag, waarmee de Nederlandse belastingclaim behouden blijft.
Bij latere emigraties kent die aanslag voor een aanmerkelijk belang geen vaste vervaldatum. Een later dividend, een aandelenverkoop of het staken van de onderneming kan aangifteverplichtingen en betaling van uitgestelde belasting met zich meebrengen. Uitgestelde belasting blijft onderdeel van het financiële beeld.
Dit is evenzeer een liquiditeitskwestie als een fiscale kwestie. Een oprichter kan privé-uitgaven, investeringen of bedrijfsopvolging plannen in de veronderstelling dat de verhuizing de eerdere positie heeft afgewikkeld. Een latere transactie kan de Nederlandse claim weer onderdeel maken van de kasplanning.
Ook de woonplaats reikt verder dan een inschrijving. De Nederlandse fiscale woonplaats en de woonplaats voor verdragsdoeleinden kunnen tot verschillende uitkomsten leiden. Een buitenlands adres, een buitenlandse vennootschap of een arbeidsovereenkomst maakt deel uit van het geheel, maar het dagelijks leven, het werk en de besluitvorming wegen elk afzonderlijk mee.
Voor een oprichter horen verhuizing, fiscale woonplaats, herstructurering en liquiditeitsplanning in één samenhangend dossier thuis. Door ze los van elkaar te behandelen wordt het plan misschien gemakkelijker te presenteren, maar moeilijker te beheersen zodra de gebeurtenissen zich aandienen.
Where compliance earns its place
De uitspraak gaat over civielrechtelijke beroepsaansprakelijkheid. Voor kantoren die onder de Wwft vallen, ligt de praktische relevantie in de kwaliteit van het onderliggende verhaal. Uiteindelijke belanghebbenden, commercieel doel, geldstromen, activiteiten, kritische vragen en escalatie moeten één samenhangend geheel vormen.
Een nuttige beoordeling van een bestaande grensoverschrijdende structuur begint vaak met één pagina. Daarop worden de entiteiten, eigenaren, bestuurders, bankrekeningen, arbeidsverhoudingen, plaats van de leiding en belangrijkste geldstromen in kaart gebracht. Voor elk buitenlands element moet een commercieel doel in gewone taal kunnen worden geformuleerd.
Ook de rol van de adviseur verdient die helderheid. Wie heeft de aannames getoetst? Welke waarschuwing is gegeven? Wie heeft het risico aanvaard? Welk feit zou de uitvoering stoppen?
Dit zijn werkvragen, geen ceremoniële vragen. Ze voorkomen dat behulpzaamheid verandert in deelname aan een werkelijkheid die alleen bestaat in contracten, loonadministratie en fraai opgemaakte rapportages.
Goede fiscale planning begint bij het echte ondernemingsleven en volgt dat zorgvuldig. Zij vraagt contracten, loonadministratie en rapportages niet om dat leven achteraf te verzinnen. Wanneer de onderliggende activiteit niet kan worden uitgelegd zonder te beginnen bij het fiscale voordeel, kan de krachtigste professionele bijdrage bestaan uit een duidelijke weigering om verder te bouwen.
Wilt u bespreken wat dit betekent voor uw bedrijf?
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel in dit artikel te vormen. AI is alleen gebruikt als hulpmiddel bij het opstellen. De definitieve Nederlandse tekst is persoonlijk nagekeken, geredigeerd en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan voor publicatie.
Bronnen
- Adviseur schendt waarschuwingsplicht bij schijnconstructie - Taxence
- Rechtspraak - Civil liability of the tax adviser for an international sham arrangement
- Belastingdienst - Emigration, substantial shareholdings and the continuing Dutch tax claim
- Belastingdienst - Residence is a real tax position, not only a registration event
- Bureau Financieel Toezicht - Risk-based integrity controls around unusual structures
- Rechtspraak
