De Nederlandse vraag blijft op peil, maar de timing van betalingen en de afhankelijkheid van wederpartijen bepalen wie door kan.
Op maandagochtend kan een klein transportbedrijf alle voertuigen hebben ingepland en toch een ongemakkelijke week tegemoetgaan. De diesel moet worden betaald. Lonen en leasetermijnen hebben vaste vervaldata. Eén klant wil nog twee weken uitstel voor een factuur. De ritten zitten vol, maar het banksaldo vertelt een minder geruststellend verhaal.
Die spanning ligt achter de nieuwste faillissementscijfers. Het CBS registreerde in september 2026, gecorrigeerd voor het aantal zittingsdagen van rechtbanken, 320 faillissementen. Dat waren er 44 meer dan een jaar eerder en 16 meer dan in augustus.Landelijk kwam het cijfer uit op 8,5 faillissementen per 100.000 bedrijven, tegenover 7,5 in september 2025.
Het septembercijfer lag boven de bandbreedte van 7 tot 8 die sinds medio 2025 zichtbaar was, maar bleef onder de hogere maandniveaus van 2024. De nuttigste duiding is dat de weerbaarheid ongelijk verdeeld is. Een bedrijf kan volop actief blijven en tegelijk de financiële ruimte verliezen die nodig is om normale tegenvallers op te vangen.
Verschillende markten, verschillende druk
De sectorcijfers maken dat onderscheid scherper. In vervoer en opslag waren er 37,8 faillissementen per 100.000 bedrijven, tegen 25,3 een jaar eerder. De industrie kwam uit op 37,3, tegenover 19,6. In de bouw steeg het cijfer van 13,4 naar 22,5.
De horeca bewoog de andere kant op. Daar daalde het cijfer van 46,7 naar 25,2. De handel bleef met 15,9 tegenover 15,4 een jaar eerder vrijwel stabiel. Deze maandelijkse sectorcijfers zijn niet gecorrigeerd voor het aantal zittingsdagen. Ze zijn daarom vooral bruikbaar als actuele signalen van druk, niet als een vaste jaarranglijst.
Vervoer, industrie en bouw moeten vaak kosten maken voordat de klant betaalt. Voertuigen rijden, materialen worden geleverd, medewerkers werken en onderaannemers sturen hun facturen. De omzet kan al in de boeken staan terwijl het bijbehorende geld nog elders is. In dat gat kan een druk bedrijf kwetsbaar worden.
In september kwam daar nog een zichtbare drukfactor bij. Volgens het CBS bedroeg de inflatie 3,4 procent en waren motorbrandstoffen 27,2 procent duurder dan een jaar eerder. Een liter diesel kostte gemiddeld € 2,499, tegenover € 2,369 in augustus. Voor bedrijven die gevoelig zijn voor brandstofkosten brengen prijzen uit het verleden en zwakke prijsaanpassingsclausules nu meer risico mee.
Activiteit is geen solvabiliteit
Vooral het beeld in de industrie is leerzaam. De voor kalenderdagen gecorrigeerde productie lag in augustus 12 procent hoger dan een jaar eerder. Meer dan 60 procent van de gerapporteerde bedrijfstakken produceerde meer. Toch was het faillissementscijfer voor de industrie in september bijna twee keer zo hoog als een jaar daarvoor.
Productie meet wat fabrieken maken. Solvabiliteit hangt van meer af. Marge, incassosnelheid, financieringskosten en betalingsverplichtingen bepalen of extra werk het bedrijf versterkt of juist de resterende ruimte opsoupeert.
Meer productie kan meer werkkapitaal vergen wanneer materialen en arbeid van de bankrekening afgaan voordat de eindproducten zijn betaald. Hetzelfde onderscheid geldt voor de consumentenmarkt. Het consumptievolume van huishoudens steeg in augustus met 2,1 procent en het verkoopvolume in de detailhandel met 2,7 procent. Die cijfers tonen activiteit, maar betalen niet de btw, lonen, huur of achterstallige leveranciersrekening van een individueel bedrijf.
Hier keert de transportondernemer van maandagochtend terug in het verhaal. Een volle rittenplanning kan de omzet ondersteunen, maar ook het brandstofverbruik en de onderhoudskosten verhogen voordat de betalingen binnenkomen. Als de contractprijs niet met de kostenbasis is meegestegen, kan meer werk het bedrijf klemzetten in plaats van sterker maken.
Het juridische document en het banksaldo
In de Nederlandse zakencultuur heeft een ondertekende overeenkomst vaak aanzienlijk psychologisch gewicht. Partijen hebben een afspraak gemaakt en het werk moet doorgaan. Die discipline is waardevol. Zij wordt gevaarlijk wanneer de leiding de oorspronkelijke prijs en betaalvoorwaarden als onveranderlijke feiten beschouwt, terwijl de onderliggende economische werkelijkheid is veranderd.
Een degelijke beoordeling gaat verder dan het verkooprapport. Zij kijkt naar wat het contract bepaalt over deelfacturen, voorschotten, prijswijzigingen, brandstoftoeslagen, betwist werk en vertraagde uitvoering. De precieze juridische positie hangt af van de formulering en de omstandigheden. Voor goed bestuur is het uitgangspunt eenvoudiger: de leiding moet de commerciële en juridische positie kennen voordat de druk tot een spoedbesluit dwingt.
De administratie moet hetzelfde verhaal vertellen. Geboekte omzet is geen ontvangen geld. Verwachte marge is geen gerealiseerde marge. Een klant die oude facturen uiteindelijk altijd heeft betaald, is vandaag niet automatisch een debiteur met een laag risico. Een goede administratie maakt deze verschillen zichtbaar zolang er nog tijd is om rustig te handelen.
Voor een klein bedrijf zijn de komende vier weken vaak de bruikbaarste horizon. Verwachte ontvangsten kunnen naast lonen, btw, huur, leaseverplichtingen, aflossingen en essentiële leveranciers worden gezet. De grootste klantvorderingen verdienen bijzondere aandacht, net als leveranciers van wie een onderbreking de levering zou stilleggen. Zo krijgt de leiding beter zicht op afhankelijkheden en timing voordat een van beide een noodsituatie wordt.
Verantwoordelijkheid begint vóór de problemen
Het CBS stelde vast dat 78 procent van de ondervraagde ondernemers in het voorafgaande jaar meer economische onzekerheid had ervaren. Financiële beperkingen werden vaker als belemmering voor de bedrijfsvoering genoemd. Het ondernemersvertrouwen verbeterde in het derde kwartaal van min 14,8 naar min 5,3, maar bleef per saldo negatief.
Die combinatie is herkenbaar Nederlands: het werk gaat door, de verwachtingen verbeteren iets en de druk blijft binnen het bedrijf aanwezig. Een verantwoorde reactie vraagt om scherpere aandacht voor prijzen, bewijsstukken, contracten en kasstromen.
De stijging van het aantal faillissementen met 16 procent in september is relevant omdat formele insolventie pas laat in de bedrijfsketen zichtbaar wordt. Tegen de tijd dat een rechterlijke uitspraak in de statistieken verschijnt, kunnen klanten, leveranciers, werknemers en financiers de gevolgen al hebben gevoeld. Problemen bij een ander bedrijf kunnen binnenkomen als een onbetaalde factuur, een onderbroken levering of een onafgemaakt project.
De markt beweegt niet in één richting. Sommige sectoren verbeteren, consumenten blijven besteden en fabrieken produceren meer. Maar activiteit zonder financiële ruimte is een broze vorm van kracht. Een bedrijf dat zijn marges, betaalmomenten en afhankelijkheden begrijpt, heeft de onzekerheid niet weggenomen. Het heeft iets bruikbaarders gewonnen: tijd om zelf een verantwoord besluit te nemen voordat de omstandigheden dat besluit afdwingen.
Als betaaltermijnen, contractvoorwaarden of afhankelijkheid van wederpartijen uw handelingsruimte verkleinen, neem dan contact met mij op voor een zorgvuldige beoordeling.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan vóór publicatie.
Bronnen
- In september 16 procent meer faillissementen dan een jaar eerder | CBS
- CBS - Consumer demand remains positive but has softened as a forward condition
- CBS - Retail sales show positive volume, not automatic margin safety
- CBS - Industrial activity is expanding while industrial bankruptcies rise
- CBS - Fuel and input-cost pressure in transport and industrial chains
- CBS - Business confidence and financial constraints
- CBS - Business closures beyond formal bankruptcy
