Bij een gezinspolis van vóór 1992 kunnen uitkering, inhouding en belastingdruk bij verschillende personen terechtkomen.
Stel dat er jaarlijks een overzicht binnenkomt van een lijfrente die bestemd is voor een kleinkind. Er is loonheffing ingehouden. Het resterende bedrag is voor het kind, maar het inkomen hoort thuis in de box 1-aangifte van eenouder.
Dat is het spanningsveld in een standpunt van een kennisgroep van de Belastingdienst, gepubliceerd op 25 september 2026. Het gaat om uitkeringen uit een Pre-Brede Herwaarderingslijfrente, een lijfrente die valt onder het Nederlandse regime van vóór 1992, waarbij een minderjarig kind of kleinkind de uitkering ontvangt.
Binnen deze regeling worden de uitkeringen toegerekend aan de ouder met het hoogste persoonlijke arbeidsinkomen. De uitkerende instantie houdt daarnaast loonheffing in.
Het lijkt een beperkte fiscale vraag. De bredere les is dat eigendom, voordeel, geldstroom en belastingdruk binnen één familie bij verschillende personen kunnen liggen.
Een oud contract met actuele gevolgen
De ouderdom van de polis is bepalend. Pre-Brede Herwaarderingslijfrenten vallen onder een ander regime dan lijfrenten die volgens de huidige inkomstenbelastingregels zijn afgesloten. De fiscale behandeling wordt nog altijd bepaald door historische bepalingen die via overgangsrecht zijn blijven gelden.
Daardoor is het oorspronkelijke contract meer dan oud papier. De polisdatum, clausules, begunstiging en latere wijzigingen kunnen nog steeds de huidige fiscale uitkomst bepalen. De naam die de aanbieder nu gebruikt of de manier waarop de familie de regeling omschrijft, vertelt zelden het hele verhaal.
De kennisgroep behandelt de uitkeringen als belastbare periodieke uitkeringen op grond van artikel 3.100 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Voor de toerekening tussen de ouders wordt een historische regel binnen het huidige boxenstelsel toegepast.
Bij de vergelijking wordt gekeken naar het box 1-inkomen, zonder het belastbare inkomen uit eigen woning en zonder het inkomen uit ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen. De ouder die volgens het dagelijkse gezinsbeeld het meest verdient, hoeft daarom niet dezelfde ouder te zijn als degene die uit deze fiscale berekening naar voren komt.
De kwalificatie komt eerst. Deze uitkomst hoort bij een specifiek type polis van vóór 1992 en het bijbehorende overgangsrecht.
Drie afzonderlijke fiscale momenten
De jaarlijkse uitkering vormt het eerste fiscale moment. De aanbieder houdt loonheffing in, terwijl in de jaarlijkse aangifte de bruto-uitkering, het ingehouden bedrag en de ouder aan wie het inkomen wordt toegerekend met elkaar in overeenstemming moeten worden gebracht.
De familieafspraak kan een tweede vraag oproepen. Het toekennen van uitkeringsrechten aan een kind, het wijzigen van de begunstiging of het overdragen van een polisrecht kan gevolgen hebben voor de schenkbelasting. De juridische vormgeving en de waarde van wat wordt overgedragen, bepalen dat deel van het dossier.
In 2026 mag een grootouder een kleinkind € 2.769 schenken binnen de jaarlijkse vrijstelling. Schenkingen van dezelfde schenker worden gedurende het kalenderjaar bij elkaar opgeteld. Partners gelden daarbij in het algemeen samen als één schenker.
Als voor een schenking uit 2026 aangifte nodig is, moet die vóór 1 maart 2027 bij de Belastingdienst binnen zijn. Voor kleinkinderen en verdere afstammelingen bedraagt de schenkbelasting 18% over het belastbare bedrag tot en met € 158.669 en 36% over het meerdere.
De waarde van een recht op toekomstige lijfrente-uitkeringen kan aanzienlijk afwijken van het bedrag dat in één jaar wordt uitbetaald. Dat onderscheid is van belang wanneer op de datum van de familieafspraak geen groot bedrag zichtbaar via een bankrekening loopt. Het gepubliceerde standpunt berekent niet de waarde van een specifiek polisrecht.
Het huishouden draagt de mismatch
Terug naar het gezin dat het jaarlijkse overzicht ontvangt. Het geld kan bestemd zijn voor schoolkosten, een toekomstige woning of het spaargeld van het kind. De ouder bij wie het box 1-inkomen terechtkomt, is misschien helemaal niet van plan het bedrag uit te geven. Toch werkt de lijfrente door in diens uiteindelijke inkomstenbelastingpositie.
De inhouding verzacht de directe last, maar bij de definitieve afrekening kan extra geld uit het huishouden nodig zijn. Voor een ondernemer kan die druk gevolgen hebben voor de verwachtingen rond salaris, het moment van dividenduitkeringen of de liquiditeit die buiten de onderneming wordt aangehouden.
Hier raken de privé-administratie en de governance van de onderneming elkaar. Geld van de vennootschap mag niet ongemerkt de oplossing worden voor een belastingrekening van het gezin, zonder dat daarover bewust is besloten. Een directeur-grootaandeelhouder kan onderneming en huishouden als één economisch leven ervaren, maar de juridische en boekhoudkundige grenzen blijven bestaan.
De bruikbare vraag is eenvoudig: wat beloven we het kind, welke belastingdruk ligt bij de ouder en uit welke geldstroom wordt het verschil betaald?
Die vraag is zinvoller dan het woord schenking te behandelen alsof het maar één fiscale betekenis en één betaalmoment heeft.
Een samenhangend familiedossier
Een verstandige beoordeling begint bij de tijdlijn, niet bij de aangiftesoftware. Wanneer is de polis afgesloten? Wat stond er in de oorspronkelijke voorwaarden? Welke aanvullingen en wijzigingen volgden? Wanneer kreeg de minderjarige een recht op de uitkeringen en wat veranderde er op dat moment?
Daarna volgt de aansluiting. De bruto-uitkeringen, ingehouden loonheffing, jaaropgave van de aanbieder, bankmutaties en aangifte inkomstenbelasting moeten samen één consistente regeling beschrijven. Als verschillende namen voorkomen, moet uit de administratie blijken waarom.
Een verschil is op zichzelf geen fout. Vermijdbare problemen beginnen bij een verschil dat niet kan worden verklaard.
De schenkbelasting hoort bij deze beoordeling, maar verdient een afzonderlijk dossier. De jaarlijkse toerekening voor de inkomstenbelasting gaat over terugkerende uitkeringen. De schenkbelasting gaat over de overgedragen waarde en de relatie tussen schenker en ontvanger. Voor beide gelden een eigen berekening en een eigen kalender.
Oude financiële producten worden zelden ingewikkeld doordat families onzorgvuldig hebben gehandeld. Ze worden ingewikkeld doordat documenten, mensen en regels niet in hetzelfde tempo ouder worden.
Een grootouder ziet financiële zorg voor de toekomst. Een kind ziet een toekomstig voordeel. Een aanbieder ziet een polis en een inhoudingsplicht. De belastingaangifte ziet een wettelijke toerekening. Goede governance laat die vier perspectieven naast elkaar bestaan zonder te doen alsof ze hetzelfde zijn.
Het standpunt van september geeft een duidelijk antwoord voor één regeling met een historische polis. De bredere les is minder opvallend. Voordat een familie het voordeel van een oude polis toekent, moet duidelijk zijn wie het inkomen, de aangifteplicht en de gevolgen voor de liquiditeit draagt.
Vrijgevigheid blijft vrijgevigheid. Zij werkt beter wanneer de administratie rekening houdt met de plaats waar de belasting werkelijk terechtkomt.
Als een oude lijfrente ten goede komt aan een minderjarige, kunnen wij helpen de polisstukken, belastingaangiften en liquiditeitsplanning op elkaar af te stemmen.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan Geraedts. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Linda Pavan Geraedts vóór publicatie.
Bronnen
- Standpunt gepubliceerd over de belastbaarheid van termijnen van Pre Bre Herwaarderingslijfrente in geval van schenking aan minderjarig (klein)kind | Kennisgroepen Belastingdienst
- Belastingdienst Kennisgroepen - Income-tax attribution of legacy annuity payments to a minor
- Belastingdienst - Why the policy’s historic regime still controls the result
- Belastingdienst - Gift-tax exposure and annual thresholds for a grandparent’s gift
- Belastingdienst - Gift-tax rates and filing calendar for 2026 transfers
- Belastingdienst - Filing deadline for a gift-tax return
- Belastingdienst - When a gift-tax return is required
- Belastingdienst - Gifting a life-insurance policy or benefit
