Een oud box 2-verlies heeft een klok, geen garantie

Een dividend helpt alleen als het vennootschappelijke tijdpad, de fiscale stukken en de liquiditeit van de BV hetzelfde verhaal vertellen.

De jaarrekening is bijna afgerond. Een oprichter, adviseur en accountant bekijken de ingehouden winst wanneer een oud box 2-verlies opnieuw ter sprake komt. Het stond al op eerdere aanslagen inkomstenbelasting. Nu rijst de vraag of een dividend kan voorkomen dat het verlies ongebruikt verdampt.

Het bedrag kan aanzienlijk zijn. De kalender werkt misschien minder goed mee.

Hier raakt een fiscale mogelijkheid aan de werkelijkheid van de onderneming. Een dividend ontstaat niet door een bedrag in de administratie te boeken of eenparticuliere aangifte aan te passen. Voor box 2 moet de aandeelhouder het voordeel hebben genoten, ermee zijn verrekend of erover kunnen beschikken, dan wel een vordering hebben verkregen die opeisbaar en inbaar is. Dat is het genietingsmoment van artikel 4.43 Wet inkomstenbelasting 2001.

De nuttige vraag is daarom breder dan of het verlies nog verrekenbaar is. Welk besluit neemt de BV vandaag, en wat betekent dat morgen voor belasting, geldmiddelen en governance?

Er lopen twee klokken

Box 2-verliezen zijn alleen verrekenbaar met positief inkomen uit box 2. Bovendien hebben ze een beperkte levensduur. Voor verliezen uit 2018 en eerdere jaren geldt doorgaans een voorwaartse verrekeningstermijn van negen jaar. Voor verliezen vanaf 2019 is die termijn in het algemeen zes jaar. Overgangsrecht kan bepalen welk verlies het eerst wordt benut.

De formele verliesbeschikking bij de definitieve aanslag inkomstenbelasting is het juiste vertrekpunt. Een bedrag dat iemand zich uit een oude spreadsheet herinnert, bepaalt de fiscale positie niet. Het vastgestelde bedrag, het jaar waarin het verlies ontstond en de resterende looptijd zijn beslissend.

De tweede klok hoort bij het dividend. Die volgt de werkelijke vennootschappelijke gebeurtenis, niet het jaar dat achteraf het gunstigste fiscale resultaat oplevert. Het aandeelhoudersbesluit, de vereiste goedkeuring van het bestuur, de beschikbaarstelling van het dividend, de administratieve verwerking en de belastingaangiften moeten samen één chronologie vormen.

Vaak gaat het mis tussen voornemen en uitvoering. Een directeur-grootaandeelhouder wilde winst uitkeren. De adviseur had het besproken. Later werd het in de jaarrekening verwerkt. Toch had de vennootschap het besluit op het nu gestelde moment nog niet voltooid. Een goed voornemen creëert geen eerdere vennootschappelijke gebeurtenis.

De BV is niet de aandeelhouder

Een kleine BV kan snel handelen. Eén persoon kan aandeelhouder, bestuurder en dagelijks beslisser zijn. Die praktische verwevenheid heft de juridische scheiding tussen persoon en vennootschap niet op.

Vóór een uitkering moet de BV haar reserves beoordelen en nagaan of zij na betaling haar opeisbare schulden kan blijven voldoen. De goedkeuring door het bestuur brengt verantwoordelijkheid mee. Dat is geen formaliteit voor de buitenwereld. Het is het moment waarop de vennootschap toetst of na de uitkering genoeg ruimte overblijft voor lonen, btw, leveranciers, huur en een moeilijke handelsmaand.

Vanuit privé bezien kan een dividend betaalbaar lijken. Het kan voorzien in een huishoudelijke behoefte of een rekening-courantschuld verminderen. Vanuit de BV kan dezelfde betaling werkkapitaal onttrekken terwijl klanten langzaam betalen of kosten oplopen. Privébelasting en liquiditeit van de vennootschap horen in hetzelfde gesprek thuis, maar blijven verschillende berekeningen.

In 2026 wordt box 2-inkomen tot € 68.843 belast tegen 24,5 procent. Over het meerdere geldt een tarief van 31 procent. Die tarieven zijn relevant bij de timing. Ze maken van een onvoltooid besluit echter geen voltooid dividend.

Eén gebeurtenis, één chronologie

Een dividend laat ook direct een administratief spoor achter. Een BV die winst uitkeert, houdt doorgaans 15 procent dividendbelasting in. Zij doet meestal aangifte en betaalt die belasting binnen één maand nadat het dividend beschikbaar is gesteld.

Een in Nederland wonende aandeelhouder kan de inhouding in het algemeen verrekenen in de aangifte inkomstenbelasting. Daarmee is de volledige box 2-positie nog niet afgewikkeld.

De data moeten onderling kloppen. Stelt de BV dat het dividend in maart beschikbaar kwam, dan moeten de besluitvorming, boekhouding, betaling of verrekening en aangifte dividendbelasting maart ondersteunen. De vennootschappelijke administratie en de persoonlijke belastingaangifte moeten dezelfde bedrijfswerkelijkheid beschrijven.

Dit vraagt niet om méér administratie. Het vraagt om stukken die de onderneming volgen terwijl zij handelt. Notulen die bij het besluit worden opgesteld, hebben een ander praktisch gewicht dan documenten die pas worden samengesteld nadat het fiscale resultaat aantrekkelijk is geworden.

Terug naar de jaarrekeningbespreking. De betere vraag is niet: ‘Kunnen we dit verlies nog benutten?’ De vragen zijn of de BV werkelijk wil uitkeren, of zij dat kan dragen, wanneer de aandeelhouder het voordeel geniet en hoeveel geld de aandeelhouder voor de belasting nodig heeft.

Dat is een ondernemingsbesluit met fiscale gevolgen. Het is geen fiscale boeking die nog een zakelijke gebeurtenis zoekt.

Leningen voegen een extra laag toe

Leningen aan aandeelhouders maken de chronologie nog belangrijker. Sinds 2024 kan een schuld van meer dan € 500.000 aan de eigen BV op grond van de regels voor excessief lenen tot box 2-inkomen leiden, met inachtneming van de wettelijke voorwaarden en uitzonderingen.

Die heffing laat de schuld bestaan. Rente, aflossingsverplichtingen en zakelijke voorwaarden blijven relevant. De Belastingdienst verwacht dat een aandeelhouderslening lijkt op een lening die de BV met een onafhankelijke partij zou sluiten, met duidelijke afspraken over rente, aflossing en zekerheid.

Een werkelijk dividend kan door betaling of verrekening samenlopen met een werkelijke schuld. Dividend en lening behouden echter ieder hun eigen juridische, financiële en fiscale grondslag. Wie ze als uitwisselbare boekingsregels behandelt, maakt de positie van de vennootschap moeilijker te begrijpen en uit te leggen.

Een rustiger eindejaarsgesprek

Een zorgvuldige beoordeling begint bij de definitieve aanslagen en formele verliesbeschikkingen. Zet bij ieder resterend box 2-verlies het jaar waarin het verdampt. Vergelijk vervolgens een voorgenomen dividend met het vennootschappelijke besluit, de goedkeuring, de datum van beschikbaarstelling, de boeking, de aangifte dividendbelasting en de persoonlijke inkomstenbelastingpositie.

De liquiditeit van de BV na de uitkering hoort in dezelfde beoordeling thuis. Dat geldt ook voor de rekening-courant van de aandeelhouder. Zijn besluiten pas geruime tijd na het einde van het boekjaar vastgelegd, dan moet de vennootschap helder kunnen uiteenzetten wat er is gebeurd en wanneer.

Deze discipline zal niet ieder oud verlies redden. Daarop alleen moet zij ook niet worden beoordeeld. Soms is behoud van liquiditeit binnen de BV verstandiger, ook als daardoor een fiscale positie vervalt. In andere gevallen past een correct getimede uitkering zowel bij de behoefte van de aandeelhouder als bij de financiële positie van de vennootschap.

De waarde zit in de zekerheid over het besluit dat de vennootschap werkelijk neemt. Een oud box 2-verlies is geen gereserveerd geld. Het is een tijdelijke fiscale positie die pas waarde krijgt als zich tijdig een echte box 2-gebeurtenis voordoet.

Terug aan de vergadertafel wordt de praktische toets helder. Kan de vennootschap laten zien wat zij heeft besloten, wanneer de aandeelhouder het voordeel genoot, hoe de belasting is verwerkt en hoeveel geld daarna overbleef?

Als besluit, administratie, fiscale behandeling en geldstroom met elkaar overeenstemmen, kan de vennootschap haar keuze rustig uitleggen. Zo ziet goede governance in een kleine Nederlandse BV eruit.

De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan Geraedts. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Linda Pavan Geraedts vóór publicatie.

Bronnen

• Dividendbesluit in 2020 blokkeert oude box 2-verrekening - Taxence
• Rechtspraak - Court signal: dividend enjoyment date and retrospective attribution
• Belastingdienst - Expiry period and ordering of old box 2 losses
• Belastingdienst - Current treatment of box 2 income and losses
• Belastingdienst - Dividend withholding tax and filing timing
• Belastingdienst - Shareholder current-account debt and box 2 exposure
• Belastingdienst - Businesslike terms for loans between the BV and shareholder
• Rechtspraak - ECLI:NL:GHSHE:2025:3625