Box 3 neutraliseert de hoofdsom, maar de jaarlijkse rente van 6% vereist nog steeds geld, timing en bewijs.
Een ouder opent in december de bankapp van het gezin. Elders ligt een notariële akte waarin een schenking van € 50.000 aan een volwassen kind is vastgelegd. De ouder heeft het geld gehouden; het kind kreeg een vordering. De hoofdsom wordt na het overlijden van de ouder opeisbaar en de ouder mag de schenking herroepen.
Op papier lijkt de regeling daarmee rond. Toch blijft ieder jaar één vraag openstaan: is de rente van € 3.000 daadwerkelijk betaald?
Die betaling raakt meer dan alleen de estate planning. Zij heeft gevolgen voor de actuele box 3-berekening, laat een spoor op de bankrekening achter en hoort thuis in de fiscale verslaglegging van beide personen. Ondernemers die zakelijk en privévermogen gescheiden houden, zullen de vereiste discipline herkennen, ook binnen deze familieverhouding.
Hoofdsom en rendement zijn niet hetzelfde
De Kennisgroep Belastingdienst heeft deze regeling behandeld in KG:202:2026:12, gepubliceerd op 14 september 2026. Het voorbeeld betreft een notariële papieren schenking van € 50.000, 6% rente per jaar, betaling van de hoofdsom na het overlijden van de schenker en een eenzijdig herroepingsrecht.
Binnen de berekening van het werkelijke rendement in box 3 leidt het ontstaan van de hoofdsom bij geen van beide partijen tot vermogensaanwas. Een latere herroeping heeft hetzelfde resultaat. Voor de ouder is het ontstaan van de schuld een onttrekking. Voor het kind is de verkrijging van de vordering een storting. Bij herroeping worden die boekingen teruggedraaid.
De regeling blijft wel zichtbaar in de privévermogens. Zolang zij bestaat, heeft het kind een vordering en draagt de ouder de corresponderende schuld. Beide posities kunnen relevant zijn voor box 3.
De regels maken onderscheid tussen vermogensmutaties enerzijds en stortingen en onttrekkingen anderzijds. Een familieschuld kan daardoor ontstaan of verdwijnen zonder dat dit in de berekening van het werkelijke rendement tot vermogensaanwas leidt. De vordering en schuld moeten nog steeds correct worden aangegeven en gewaardeerd.
Bij de rente spreekt het geld
Voor rente geldt een andere route. In het voorbeeld van de kennisgroep vormt betaalde rente voor de ouder een negatief regulier voordeel en voor het kind regulier inkomen. De betaling hoort bij het jaar waarin het geld daadwerkelijk van rekening wisselt.
Het woord “betaald” weegt zwaar. Volgens de uitleg van de Belastingdienst moet ieder jaar ten minste 6% rente worden betaald als een papieren schenking voor de erfbelasting de nalatenschap van de schenker moet verkleinen. Een boeking in de administratie en een afspraak binnen de familie hebben niet hetzelfde praktische gewicht als geld dat op de rekening van het kind binnenkomt.
Een herroeping laat eerdere betalingen ongemoeid. Rente die vóór de herroeping is betaald, behoudt haar karakter in box 3. Een later besluit kan reeds uitgevoerde banktransacties niet achteraf anders rangschikken.
Voor een ouder en kind klinkt dat vanzelfsprekend. In een privédossier waar jaren niet naar is omgekeken, kan juist dit detail het verschil maken tussen een sluitende administratie en een moeizame reconstructie.
Ook een familieafspraak vraagt om governance
Dit is minder een slimme uitkomst rond herroeping dan een les in verantwoordelijkheid. De akte creëert een doorlopende verhouding tussen twee privébalansen. De één boekt een schuld, de ander een vordering. De één betaalt rente, de ander ontvangt die. Hun belastingaangiften moeten dezelfde economische werkelijkheid weergeven.
De nuttige vraag is eenvoudig: wie controleert of de akte, betaling, waardering en beide belastingaangiften nog steeds op elkaar aansluiten?
Die vraag is relevant in huishoudens van ondernemers. Privéliquiditeit concurreert daar met hypotheeklasten, belastingreserves, beleggingen en de wens om werkkapitaal in de BV te laten. Een papieren schenking van € 50.000 leidt bij een volledig jaar tot € 3.000 rente.
Dat bedrag kan draaglijk zijn. Het blijft een jaarlijks terugkerende kasverplichting. Estate planning die niet betrouwbaar kan worden gefinancierd, is zwakke planning.
Het herroepingsbeding voegt een nieuw beslismoment toe. De kennisgroep gaat ervan uit dat het herroepingsrecht geen waarde voor box 3 heeft, tenzij de rechthebbende op de relevante waarderingsdatum van plan is het uit te oefenen. Bij een herroeping moeten het besluit, de ingangsdatum, de laatste rentebetaling en het einde van de vordering samen één samenhangende reeks vormen.
Waarderen mag geen automatisme worden
Box 3 gaat uit van de waarde in het economische verkeer. De rente, looptijd, zekerheden, aflossingsvoorwaarden en het debiteurenrisico kunnen allemaal van invloed zijn op de waarde van een particuliere vordering of schuld.
Voor de omschreven papieren schenking met 6% rente staat het standpunt van september via een praktische benadering waardering op nominale waarde toe. Die conclusie is specifiek voor deze regeling. Een andere rente, looptijd, betalingsgeschiedenis of mate van afdwingbaarheid kan tot een ander waarderingsvraagstuk leiden.
Families zouden een oude privévordering niet automatisch tegen nominale waarde moeten blijven opnemen alleen omdat deze altijd zo in een spreadsheet heeft gestaan. De voorwaarden blijven van belang. Dat geldt ook voor het vermogen en de intentie om ze na te komen.
Bij een degelijke jaarlijkse controle worden de akte, bankafschriften en inkomstenbelastinggegevens van beide partijen naast elkaar gelegd. Daarbij worden de renteberekening, betaaldatum, eindejaarswaarde en een eventueel herroepingsbesluit gecontroleerd. Ook de volledige box 3-positie van het huishouden verdient aandacht, omdat het werkelijke rendement de relevante bezittingen, schulden, inkomsten en waardemutaties gezamenlijk omvat.
Het kabinet richt zich nog steeds op 1 januari 2028 voor de Wet werkelijk rendement box 3. De berekening kan veranderen. Een sterke administratie blijft een sterke administratie.
Terug naar de bankapp in december. Het belangrijkste feit is niet dat de hoofdsom van € 50.000 onbetaald is gebleven. Dat was vanaf het begin de afspraak. De echte toets is of de familie is blijven uitvoeren wat de akte voorschrijft.
Een papieren schenking kan de betaling van de hoofdsom uitstellen. Zij kan de verantwoordelijkheid voor het geld, de administratie en de besluiten die de regeling betekenis geven niet uitstellen.
Als een papieren schenking deel uitmaakt van uw estate planning, kunnen wij beoordelen of de akte, jaarlijkse betalingen, waardering en belastingaangiften nog op elkaar aansluiten.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan Geraedts. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Linda Pavan Geraedts vóór publicatie.
Bronnen
- KG:202:2026:12 Herroepelijke schuldigerkenning uit vrijgevigheid en box 3 | Kennisgroepen Belastingdienst
- Belastingdienst - Current Box 3 reporting and valuation of paper gifts
- Kennisgroepen Belastingdienst - Valuation discipline for private receivables and debts
- Belastingdienst - Inheritance-tax conditions and actual payment of interest
- Belastingdienst - Current actual-return counter-evidence regime
- Belastingdienst - Scope and finality of historic Box 3 recovery
- Rijksoverheid - Forthcoming structural Box 3 regime
