Nederlandse handhaving en een nieuw rechtsvermoeden bij lage tarieven maken de inhuur van zelfstandigen tot een kasbeslissing.
Op maandagochtend zet een oprichter een vertrouwde zzp’er op de planning voor de week erna. De deadline van de klant staat vast, de specialist kent de systemen en het tarief werkt al maanden. Aan het einde van de maand volgt de factuur, met uren, btw en een betalingstermijn. De boekhouder boekt het bedrag als externe kosten.
Niets in die gebruikelijke boeking oogt als loon. Toch kan het bedrijf de werktijden bepalen,het werk aansturen en iedere week op dezelfde persoon rekenen. Als de relatie in de praktijk op een dienstverband lijkt, vertelt de factuur maar een deel van het verhaal. Daarachter kunnen loonheffingen schuilgaan.
Die vraag weegt zwaarder sinds de Belastingdienst op 1 januari 2025 de normale handhaving op schijnzelfstandigheid heeft hervat. De eerste opgave is vast te stellen of de huidige werkrelatie de huidige fiscale behandeling kan dragen.
Het contract bepaalt de werkdag niet
Bij de huidige beoordeling tellen alle relevante feiten en omstandigheden mee. De richtlijnen van de Belastingdienst gebruiken factoren uit het Deliveroo-arrest. Geen enkel kenmerk is op zichzelf doorslaggevend.
Een KvK-inschrijving, een schriftelijke overeenkomst van opdracht en regelmatige btw-facturen zijn allemaal relevant. Dat geldt ook voor vrijheid bij het indelen van de werktijd, toezicht, vervanging, commercieel risico, inbedding in de organisatie van de opdrachtgever en de bredere marktpositie van de zelfstandige. Samen beschrijven deze factoren de werkelijke relatie.
Neem een klein technisch bedrijf dat voor een project van zes maanden een specialist inhuurt. Bij aanvang is het werk helder afgebakend. De specialist kiest zelf de werkwijze, brengt specifieke deskundigheid mee en werkt ook voor andere klanten.
Drie maanden later neemt de tijdsdruk toe. De oprichter stelt dagelijks de prioriteiten, nodigt de specialist uit voor interne overleggen en verwacht beschikbaarheid op vaste tijden. De overeenkomst is hetzelfde gebleven. De relatie niet.
Juist hier is gewone governance van belang. De status van zelfstandige is geen etiket dat op de eerste dag voorgoed wordt aangebracht. Werkafspraken kunnen verschuiven door groei, nieuwe managementroutines of een vast rooster. Een materiële arbeidsrelatie moet opnieuw worden bekeken zodra het werk verandert.
Het liquiditeitsrisico komt pas later
Een correctie van de loonheffingen verschijnt zelden op het moment waarop de oorspronkelijke inhuurbeslissing wordt genomen. Tegen de tijd dat een naheffingsaanslag volgt, kunnen de zzp-facturen al zijn betaald, de werkzaamheden voor de klant zijn afgerond en de marge zijn verantwoord.
Als de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vaststelt, kan hij correcties en naheffingsaanslagen voor de loonheffingen opleggen. De normale terugwerkende periode begint op 1 januari 2025. In situaties zoals opzettelijke schijnzelfstandigheid of het niet opvolgen van een eerdere aanwijzing kan de periode tot vijf jaar teruggaan.
Vanaf 1 januari 2026 kunnen in relevante gevallen ook vergrijpboetes worden opgelegd. De Belastingdienst heeft aangegeven in 2026 geen verzuimboetes op te leggen.
Voor een klein bedrijf doet het moment waarop de kosten ontstaan vaak meer pijn dan het boekhoudkundige beginsel. De historische zzp-kosten zijn al van de bankrekening afgeschreven. Een latere aanslag creëert een nieuwe verplichting, terwijl het bedrijf mogelijk ook loonkosten, vervanging via een uitzend- of detacheringsbureau of een opnieuw ingerichte zelfstandige opdracht moet financieren.
De nuttige financiële vraag is eenvoudig: als deze persoon vanaf 1 januari 2025 als werknemer zou worden behandeld, welk bedrag zou dan als te betalen loonheffingen kunnen ontstaan en wanneer kan de onderneming dat financieren?
Die berekening geeft de oprichter zicht op liquiditeit, marges en de eerstvolgende belastingbetaling. Ze dwingt het bedrijf ook om naar de volledige arbeidskosten te kijken, in plaats van alleen naar het tarief van de zelfstandige.
Het uurtarief krijgt juridisch gewicht
Op 31 december 2026 treedt nog een verandering in werking. Een werkende die minder dan € 38 per uur ontvangt, kan zich beroepen op een wettelijk vermoeden dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. De opdrachtgever moet dan aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst bestaat.
Het tarief bepaalt de arbeidsrelatie niet op zichzelf. Deskundigheid evenmin. Toch geeft het nieuwe rechtsvermoeden goedkoper zzp-werk een extra gevolg. Het uurtarief is niet langer uitsluitend een inkoopgegeven. Het kan bepalen wie zijn positie moet bewijzen.
De regering werkt daarnaast aan een Zelfstandigenwet die echte ondernemers meer ruimte moet geven en tegelijk schijnzelfstandigheid moet bestrijden. Die ontwikkeling verdient aandacht, maar schort de huidige handhaving niet op en vervangt de bestaande beoordeling niet.
Voor het bedrijfsleven is de richting duidelijk genoeg. Nederland probeert de grens zichtbaarder te maken en verwacht ondertussen van werkgevers en opdrachtgevers dat zij de relaties die zij al gebruiken goed beheersen. Een toekomstige toets verandert niets aan de werkdag achter de factuur van deze maand.
Een krimpende zzp-markt verscherpt de keuze
Ook de arbeidsmarkt voert de druk op. Volgens het CBS hadden in het tweede kwartaal van 2026 bijna 1,5 miljoen mensen werk als zelfstandige als voornaamste baan. Dat cijfer omvat meer dan alleen zzp’ers. Het aantal zzp’ers was zes kwartalen op rij gedaald en lag 131.000 lager dan in het vierde kwartaal van 2024.
Bedrijven kunnen daarop reageren door vertrouwde zelfstandigen sterker aan zich te binden. Dat ondersteunt mogelijk de continuïteit, maar kan ook leiden tot vaste werktijden, terugkerende taken en diepere inbedding. De specialist bij ons technische bedrijf kan zo geleidelijk minder op een externe leverancier gaan lijken en steeds meer een interne functie vervullen.
Iemand in loondienst nemen is echter geen kosteloze oplossing. Het CBS telde in hetzelfde kwartaal ongeveer 2,7 miljoen werknemers met een flexibele arbeidsrelatie, terwijl de Nederlandse regels voor flexibel werk en uitzendwerk strenger worden. De volledige prijs omvat loon, vakantiegeld, mogelijke pensioenkosten, verzuimrisico, administratie, leiding en toezicht, en de gevolgen voor de prijsstelling aan klanten.
Voor de administratie volstaat een bescheiden discipline. Bekijk terugkerende uitgaven aan zelfstandigen in samenhang met de duur van de opdracht, het gebruik van roosters en de mate van leiding en toezicht. Beoordeel materiële relaties opnieuw wanneer de operationele werkelijkheid verandert. Herzie ook de klantmarges als een zzp-rol niet langer als externe capaciteit kan worden geprijsd.
De factuur is echt. Het werk erachter ook. De sterkste positie ontstaat wanneer de overeenkomst, de werkdag en de administratie dezelfde relatie beschrijven. Die samenhang geeft de oprichter eerder zicht op de werkelijke arbeidskosten, voordat die uitgroeien tot een veel groter liquiditeitsprobleem.
Beoordeel materiële zzp-relaties opnieuw en bereken de mogelijke loonheffingen voordat het risico een liquiditeitsprobleem wordt.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Linda Pavan Geraedts. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Linda Pavan Geraedts vóór publicatie.
Bronnen
- Zelfstandigenwet: nieuw toetsingskader in beeld
- Belastingdienst - Current enforcement and payroll-tax exposure
- Belastingdienst - Existing assessment remains fact-based
- Rijksoverheid - Government policy reset and lower-rate legal presumption
- CBS - Latest contractor-market movement
- CBS - Longer-term reduction in zzp work
- Rijksoverheid - Alternative flexible hiring is also becoming more structured
- Belastingdienst
