Een BV in zwaar weer heeft meer nodig dan goede bedoelingen wanneer belastingen, schuldeisers en dividend om dezelfde middelen strijden.
De oprichter kijkt naar de betaalrun van vrijdag. Er is genoeg geld voor de lonen, maar niet om alle leveranciers en het volledige belastingbedrag te betalen. Een grote klant heeft toegezegd volgende week te betalen. Intussen vraagt een aandeelhouder wanneer het afgesproken dividend wordt overgemaakt.
Er is nog niets ingestort. De onderneming draait door, de medewerkers zijn aan het werk en de orderportefeuille is nog gevuld. Toch is dit precies het moment waarop governance ertoe gaat doen.
De informatie van Ondernemersplein over bestuurdersaansprakelijkheid schetst het juridische kader. Bestuurders van Nederlandse rechtspersonen zijn in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk voor het handelen van de organisatie, maar daarop bestaan belangrijke uitzonderingen. De scherpere bedrijfsvraag is wat een bestuurder kan overzien, uitleggen en onderbouwen zodra het geld krap wordt.
Financiële druk verandert alledaagse keuzes
Op dat moment wordt financiële informatie onderdeel van de commerciële beslissing. Die informatie moet op tafel liggen voordat de oprichter een leverancier iets toezegt, een contract tekent, een eigenaar betaalt of doorgaat op basis van een verwachte maar verlate klantbetaling.
Het CBS registreerde in augustus 2026 304 faillissementen van bedrijven, 9 procent meer dan een jaar eerder. De horeca had het hoogste faillissementspercentage, gevolgd door de industrie. Deze cijfers plaatsen de betaalrun van vrijdag in een ondernemingsklimaat waarin meer bestuurders moeilijke keuzes kunnen tegenkomen rond achterstallige facturen, belastingschulden, lonen, financiering en het voortzetten van de onderneming.
Een druk restaurant kan alle tafels bezet hebben, terwijl huur, lonen en leveranciers sneller geld opslokken dan de gasten binnenbrengen. Een fabrikant kan een stevig orderboek hebben, terwijl het geld vastzit in materialen, voorraden en lange betaaltermijnen. De omzet kan geruststellend ogen terwijl de liquiditeitsruimte ongemerkt afneemt.
Op zo’n moment kan een maandelijkse winst-en-verliesrekening te laat komen. Ik zie liever een eenvoudig wekelijks kasoverzicht met de verwachte ontvangsten, openstaande belastingen, lonen, huur, aflossingsdata en verplichtingen aan leveranciers. Zo’n overzicht voorspelt niet alles. Het geeft het bestuur wel een gedateerde basis om te bepalen welke toezeggingen nog verantwoord zijn.
De beslissende vraag is eenvoudig: wat wist het bestuur op de dag dat het handelde?
Een wettelijke plicht met operationele betekenis
Artikel 2:10 van het Burgerlijk Wetboek verplicht het bestuur een administratie te voeren waaruit te allen tijde de rechten en verplichtingen van de rechtspersoon kunnen worden gekend. Relevante gegevens moeten doorgaans zeven jaar worden bewaard.
Die verplichting heeft een praktische betekenis. Een bestuurder moet kunnen zien welke belastingen onbetaald zijn, welke klanten te laat betalen en welke verplichtingen al zijn aangegaan. Het zou niet nodig moeten zijn om wekenlang e-mails, bankafschriften en telefoongesprekken door te nemen om de positie te reconstrueren.
Ook de jaarrekening is van belang. Bij een BV stelt het bestuur die doorgaans binnen vijf maanden na afloop van het boekjaar op. De aandeelhouders kunnen wegens bijzondere omstandigheden maximaal vijf maanden uitstel verlenen. Na vaststelling moet de jaarrekening binnen acht dagen bij KVK worden gedeponeerd, en in elk geval binnen twaalf maanden na afloop van het boekjaar.
Die jaarrekening vervult een belangrijke wettelijke functie. Voor de dagelijkse governance is daarnaast actuele informatie nodig. Een bestuurder die moet besluiten over doorgaan, een betaling aan een aandeelhouder of een nieuw contract, moet kunnen zien wat nu verschuldigd is en wat binnenkort opeisbaar kan worden.
Hetzelfde onderscheid geldt bij belastingschulden. Voor bepaalde aangiftebelastingen verlangt de Belastingdienst doorgaans een formele melding van betalingsonmacht binnen twee weken nadat de betaling had moeten plaatsvinden. Die melding volgt een andere route dan een verzoek om uitstel of een betalingsregeling. Elke stap heeft een eigen doel.
Een oordeel heeft een fundament nodig
Recente Nederlandse uitspraken laten zien hoe rechters de feiten rond een financieel faillissement wegen.
Op 15 april 2026 stelde de Rechtbank Amsterdam twee bestuurders aansprakelijk voor boedeltekorten van meer dan €3 miljoen. In de zaak ging het om een administratie die niet aansloot op de jaarstukken, privéonttrekkingen, niet-zakelijke transacties en handelen dat schuldeisers benadeelde. De kracht van het oordeel ligt in die combinatie, niet in één afzonderlijk boekhoudkundig gebrek.
Een maand eerder kwam het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden tot een belangrijke, genuanceerde slotsom. Het voortzetten van een verlieslatende onderneming leverde op zichzelf geen kennelijk onbehoorlijk bestuur op. Het hof keek naar het tijdsverloop, de herstelmaatregelen en de oorzaken van het faillissement.
Die afweging doet ertoe. Ondernemen brengt onzekerheid mee. Bestuurders mogen proberen een onderneming in moeilijkheden te herstellen, met schuldeisers te onderhandelen, financiering te zoeken en banen te behouden. De Nederlandse governance biedt ruimte voor bestuurlijk oordeel. Zij vraagt wel om een verdedigbare kijk op de feiten die op dat moment beschikbaar waren.
Ik lees dit als ruimte om een afweging te maken, mits de gedachtegang zichtbaar blijft. Achter een herstelpoging horen cijfers, aannames, evaluatiemomenten en duidelijke verantwoordelijkheden te staan. Anders kan hoop ongemerkt beleid gaan lijken.
Dividend maakt de grens zichtbaar
De betaalrun van vrijdag wordt gevoeliger wanneer geld de onderneming mogelijk verlaat ten gunste van de eigenaren.
Op grond van artikel 2:216 vereist een uitkering door een BV de wettelijk voorgeschreven goedkeuring van het bestuur. Het bestuur moet die goedkeuring weigeren als het weet, of redelijkerwijs behoort te voorzien, dat de vennootschap na de uitkering haar opeisbare schulden niet kan blijven betalen. Boekhoudkundige winst is slechts één onderdeel van die beoordeling.
Een verantwoord gesprek gaat verder dan de reserves. Het omvat de kasprognose, achterstallige schuldeisers, belastingdata, verwachte klantbetalingen, financieringsvoorwaarden en aannemelijke tegenvallers. De nuttige bestuursvraag is niet: ‘Hebben we een dividend verdiend?’ De vraag is: ‘Wat kunnen we nog betalen nadat het geld de onderneming heeft verlaten?’
Dezelfde zorgvuldigheid is nodig bij terugbetalingen aan aandeelhouders, transacties met gelieerde partijen en privé-uitgaven. De juridische scheiding tussen een BV en haar eigenaar moet worden ondersteund door de feitelijke geldstromen. Informele overboekingen tussen de onderneming en het huishouden verzwakken die scheiding.
Terug bij het betaalscherm staat de oprichter nog steeds voor een moeilijke vrijdag. Governance kan geen geld creëren en kan de late klant niet tot betaling dwingen. Zij kan de keuzes wel zichtbaar maken. Het bestuur kan vastleggen wat verschuldigd is, wat naar verwachting binnenkomt, welke betalingen zijn uitgesteld, welke formele meldingen aandacht vragen en wanneer het besluit opnieuw wordt beoordeeld.
Dat is meer dan defensief papierwerk. Het houdt ruimte om te handelen in stand.
Bestuurdersaansprakelijkheid hoeft gewone commerciële druk niet in paniek te veranderen. De rustigere les is beter: houd de onderneming begrijpelijk wanneer de omstandigheden verslechteren. Goede bedoelingen tellen in het bedrijfsleven. Heldere cijfers, tijdig handelen en vastgelegde redenen maken voor anderen zichtbaar wat die bedoelingen waard waren.
Als financiële druk de besluitvorming van uw bestuur op de proef stelt, kunnen we cijfers, verantwoordelijkheden en afwegingen vóór de volgende toezegging helder maken.
De data, bronnen en analyse achter dit artikel zijn uitgevoerd door Paolo Maria Pavan. AI is niet gebruikt om bronnen te identificeren, de feitelijke basis op te bouwen of het analytische oordeel te vormen. AI is alleen gebruikt als schrijfhulp. De uiteindelijke Nederlandse tekst is persoonlijk beoordeeld, bewerkt en goedgekeurd door Paolo Maria Pavan vóór publicatie.
Bronnen
- Bestuurdersaansprakelijkheid en persoonlijke aansprakelijkheid | Ondernemersplein
- Wettenbank - Accounting records as a continuing board duty
- Kamer van Koophandel - Annual accounts and publication discipline
- Belastingdienst - Tax and social-premium arrears
- Belastingdienst - Collective responsibility for unpaid taxes and premiums
- Rechtspraak - Recent insolvency case: records and related-party conduct
- Rechtspraak - Recent insolvency case: loss-making continuation is not automatically liability
- Centraal Bureau voor de Statistiek - Current insolvency pressure
